De kracht van Herensociëteit Sudwestergo: Samen eten, luisteren en praten!

We zitten aan een eenvoudig tafeltje bij het raam. Geen formele setting, geen notulen op tafel. Alleen drie heren die zichtbaar plezier hebben in elkaars gezelschap. Nog vóór de eerste vraag goed en wel gesteld is, wordt er al gelachen. “Wie begint?” “Jij bent president.” “Ja, maar dat klinkt ernstiger dan het is.” De toon is gezet.

Met een knipoog...

Rond 2010 begon het te schuiven bij een aantal mannen van de Rotary Zuidwest-Friesland. Het werkzame leven liep op zijn einde, het zakelijke netwerken werd minder belangrijk. Er kwam ruimte. En met die ruimte ontstond behoefte aan meer diepgang. Toine, Gerard en Frans wilden een plek waar lezingen worden gehouden. Waar je wordt geprikkeld. Waar je samen eet, samen luistert en samen praat. Geen netwerkclub meer, maar een sociëteit in de oorspronkelijke betekenis van het woord: ontmoeting en verdieping. Met een man of tien werd er rond de tafel gezeten. Er kwam een reglement. En omdat het leven niet altijd plechtig hoeft te zijn, kreeg iedereen een titel met een knipoog: president, luitenant, thesaurier-generaal. “Geen voorzitter en penningmeester”, lacht Gerard. “Dat klonk te zwaar.” Die knipoog is gebleven. Net als de formule.

Vaste dinsdagavond in IJlst

Eens per veertien dagen, op dinsdagavond, komt de Herensociëteit bijeen in de Stadsherberg van IJlst. Dat is hun vaste plek. Het begint met een borrel. Staand. Groepjes vormen zich vanzelf en lossen weer op. Er wordt gesproken over boeken, films, gezondheid, kleinkinderen, politiek, wat er in de wereld gebeurt.

Herensociëteit Sudwestergo: lezing over Friese liederen - Foto: Gerard van der Laan

Daarna schuift men aan voor het diner. Iedereen betaalt zijn eigen maaltijd. Geen ingewikkelde constructies, gewoon samen eten. “We wisselen bewust van plek”, zegt Frans. “Geen vaste tafelschikking. Zo blijf je met iedereen in gesprek.” Dan volgt de lezing. Soms verzorgd door een lid zelf, soms door een zoon of dochter, soms door een gast van buiten. De onderwerpen lopen uiteen: van historische scheepsbouw tot sterrenkunde, van geologie tot internationale politiek. “Je hoort iets waar je zelf nog nauwelijks iets van weet”, zegt Toine. “En daarna denk je: daar wil ik meer van weten.” Nieuwsgierigheid is hier geen loze kreet. Het is de motor.

Drie verschillende levenslopen

De drie mannen hebben ieder hun eigen achtergrond. Toine van den Bogaart was rector van een school in Almere en werkte daarna 25 jaar bij de Noordelijke Hogeschool in Leeuwarden, onder meer als faculteitsdirecteur en later als wetenschappelijk onderzoeker. Hij woont al bijna dertig jaar in Friesland. Gerard van der Laan begon zijn loopbaan in West-Friesland, werkte via Amsterdam als docent maatschappelijk werk en vestigde zich zo’n tien jaar geleden in deze regio. De Herensociëteit werd voor hem een manier om hier wortel te schieten. Frans Vermeerssen is musicus en componist. Hij was verbonden aan het conservatorium in Arnhem en is nog steeds actief in de muziek. Via diverse omzwervingen kwam hij tien jaar geleden in Sneek terecht. Drie verschillende achtergronden. Drie verschillende levenslopen. En toch vinden ze elkaar moeiteloos in het gesprek.

Geen sigarenrook en elitaire beslotenheid

Het woord ‘herensociëteit’ roept nog altijd een bepaald beeld op: sigarenrook, zware gordijnen, elitaire beslotenheid. Gerard moet erom lachen. “Er wordt praktisch niet meer gerookt. Dat beeld mag echt bij het grofvuil.” Frans herkent het vooroordeel. “Ik dacht eerst ook: is dit niet zo’n elitaire club? Maar het tegendeel is waar. Het is geen oude mannenclub die over vroeger zit te klagen. Het is juist actueel.”

We staan open voor nieuwe leden. Maar iemand moet zich thuis voelen bij onze manier van omgaan met elkaar. Het gaat niet om titels. Niet om wat je vroeger deed.

Er wordt gesproken over democratie, over maatschappelijke ontwikkelingen, over wat er in Amerika gebeurt. “Maar we zijn geen politieke beweging”, zegt Toine. “Het gaat om reflectie. Iemand houdt een goed onderbouwd verhaal. Daarna volgt discussie.” En hoe stevig die discussie soms ook kan zijn, ze blijft respectvol. “Je mag het met elkaar oneens zijn,” zegt Toine, “maar altijd met respect.” “Er is ruimte voor verschillende belevingen”, vult Gerard aan. “Dat is essentieel.”

Ankerpunt

De gemiddelde leeftijd binnen de sociëteit ligt rond de 75 jaar. Dat is geen toeval. “Je zit in een andere fase van je leven”, zegt Gerard. “Je carrière is grotendeels afgerond. De kinderen zijn het huis uit. Je hebt tijd.” “En ervaring”, vult Toine aan “Je kunt relativeren.” Er wordt veel gelachen. Over kleine dingen. Over elkaar. Over zichzelf. “Er zit mildheid in”, zegt Toine. “Dat maakt het prettig.” Frans formuleert het nuchter: “Hoe ouder je wordt, hoe kleiner je wereld soms wordt. Je komt vaker bij een begrafenis dan bij een geboorte. Dan is het belangrijk dat je een vast ankerpunt hebt.”

Excursie Herensociëteit Sudwestergo naar Provinciale Staten in 2019 - Foto: Gerard van der Laan

Dat ankerpunt is voor velen die dinsdagavond in IJlst. Van de 41 leden zijn er meestal meer dan 35 aanwezig. Dat zegt iets. Rond de vaste bijeenkomsten ontstaan kleinere verbanden. Een golfgroepje. Een leesclub. Culturele uitstapjes. “Alles is vrijblijvend”, benadrukt Toine. “Niets moet.” Twee keer per jaar zijn ook de partners welkom. Rond Nieuwjaar en in de zomer is er een gezamenlijke bijeenkomst. “Dan leer je elkaar weer anders kennen”, meent Gerard.

Besloten, maar niet gesloten

De sociëteit is besloten in de zin dat het een vaste groep is, maximaal zo’n veertig leden, maar niet gesloten. Toine: “We staan open voor nieuwe leden. Maar iemand moet zich thuis voelen bij onze manier van omgaan met elkaar. Het gaat niet om titels. Niet om wat je vroeger deed. Het gaat om nieuwsgierigheid,” “Om humor”, zegt Frans. “Mildheid”, zegt Gerard.

Je mag het met elkaar oneens zijn,” zegt Toine, “maar altijd met respect

Voor Gerard betekende de sociëteit een nieuwe kring in een nieuwe woonplaats. Voor Frans werd het een manier om Sneek beter te leren kennen. Voor Toine is het een plek waar intellectuele prikkeling en kameraadschap samenkomen. Frans: “Het voelt als ergens bij horen, Je bent lid.”

“Je had ook kunnen vragen: ‘mag ik lid worden?’”

Aan het einde van het gesprek vraag ik welke vraag ik eigenlijk nog had moeten stellen. Gerard kijkt me aan, ogen twinkelend. “Je had ook kunnen vragen: ‘mag ik lid worden?’” We lachen. De koffie is op. Het appelgebak ook.

Wat blijft, is het beeld van drie mannen die niet achterom kijken, maar vooruit. Die elkaar uitdagen, tegenspreken en ondersteunen. Die samen blijven leren. Misschien is dat wel de kracht van de Herensociëteit Sudwestergo. Samen eten, luisteren en praten op en vaste dinsdagavond in IJlst. Een handdruk bij binnenkomst. En daarna een goed gesprek.

Voor wie zich herkent in nieuwsgierigheid, diepgang en de behoefte aan een plek om erbij te horen, is de vaste dinsdagavond van Herensociëteit Sudwestergo in IJlst misschien dichterbij dan gedacht.

Tekst: Henk van der Veer
Foto’s: Henk van der Veer, Gerard van der Laan