Face to Face met Henk Bootsma: “Ik wol it goed ha”

Aan de keukentafel in Wommels volgen de verhalen vanzelf. Over vroeger thuis, de bouw, zijn eerste camera, tientallen jaren langs het kaatsveld en de dingen waar hij zich nog altijd kwaad over kan maken. “Ik bin swart-wyt”, zegt Henk Bootsma. “Dat wit ik ek wol fan mysels. Miskien tinkt in oar wolris: ‘Wat in dwerse fint’. Dat kin. Mar sa sit ik no ien kear yninoar.”

“Ik woe wat mei de hannen dwaan”

Henk Bootsma is geboren en getogen in Wommels. Zoon van Germ Bootsma en Elisabeth de Haan, thuis Bet genoemd. Hij groeide op met drie broers en was het ‘neikommerke’. Zijn vader had een noodslachterij en thuis was het daardoor altijd druk. “By ús thús wie it altyd oan. Mei sa’n needslachterij bist eins noait echt frij. Der koe altyd wat komme. Op fakânsje gean, dat wie der net samar by. Mar wy wisten ek net oars. Dat wie gewoan ús libben.”

Na de lagere school wist Henk vooral dat een kantoor niets voor hem was. “Ik woe wat mei de hannen dwaan. Dat hie ik doe al hiel dúdlik.” Hij ging naar de ambachtsschool in Bolsward. Eerst dacht hij aan timmeren, totdat hij met metselen kennismaakte. “Doe kaam ik mei it mitseljen yn oanrekking en tocht ik fuort: jonge, dit is it. Dit fyn ik moai. Sa’n kapklos meitsje, mitselje, wat mei dyn hannen opbouwe. Ja, dat lei my.”

Via een werkgever in Witmarsum kwam hij in de bouw terecht. Later leerde hij tegelzetten en stukadoren. Alles bij elkaar werkte Henk ongeveer vijftig jaar in de bouw, eerst bij een baas, later voor zichzelf. “Ik haw myn wurk altyd graach dien.”

Zijn eerste Pentax

Henk trouwde met Willy Spoelman uit Ysbrechtum. Samen kregen ze drie kinderen: twee dochters en een zoon. Wommels bleef hun thuis. En ergens tussen werk en gezin kwam er iets bij wat nooit meer weg zou gaan: fotografie. Ook Henks broers fotografeerden. Een goede spiegelreflexcamera kostte geld. Dat verdiende Henk bij elkaar met het villen van lammeren in de noodslachterij van heit.

“Yn it foarjier kamen der fansels lammen. Dy moasten strûpt wurde en dy feltsjes levere jild op. Dat jild haw ik opsparre. Dêr haw ik myn earste kamera fan kocht. In Pentax-spiegelrefleks. Sa is it eins begûn.”

En dan was er het kaatsen. Zijn vader was jarenlang secretaris van de kaatsvereniging in Wommels en zo liep Henk al vroeg op het veld rond. Zelf sporten? “Ik bin sels hielendal gjin sportman. Nee, hear. Dat moatst der wol by sizze, haha.”

”Keatsen is emoasje”

Zelf sporten doet hij dan niet, maar Inmiddels staat Henk al wel zo’n 45 jaar met zijn camera langs het kaatsveld. “Ast sa lang by it keatsen omrinst, komst hieltyd deselde minsken tsjin. Dy minsken kenne dy en ik ken harren.”

Een goede sportfoto begint met kijken, zegt Henk. “Ik wol net samar in plaatsje meitsje. Der moat spanning yn sitte. Ast in foto sjochst, moatst tinke: ja, dêr bart wat.” Bij het kaatsen zoekt hij niet alleen naar de bal. “Dy bal allinne, dêr giet it my net om. Ik wol dy kop ha. De bal derby, de spiler derby. Dy kop, dy bal en dy spiler: dát is de foto.”

Nog belangrijker is alles eromheen. “Keatsen is emoasje. Dat fyn ik it wichtichste. Ien kin winne, mar der stiet ek ien dy’t ferliest. Der binne âlden, bern, maten, minsken yn it publyk. Ast dat allegear yn ien foto krije kinst, dan hast in plaatsje. It totale plaatsje, dêr giet it om.”

Een van zijn dierbaarste kaatsfoto’s is zo’n beeld: winst en verlies, spelers, kinderen en publiek bij elkaar. “Dêr siet alles yn. It winnen en it ferliezen, de minsken derby, de bern derby. Dat is foar my folle moaier as allinne ien keatser dy’t in bal slacht. In foto moat in ferhaal fertelle.”

De breuk met de KNKB

Toen de kaatsbond, de KNKB, hem vroeg foto’s te leveren, bleek zijn camera niet snel genoeg. Dus kwam er een andere. “Ik tocht: as ik dit doch, dan moat it ek goed. Dy nije kamera hat in pear sinten koste, mar dat ferrekt my neat. It moat goed. Ik wol it goed ha.” Dat sterke gevoel leidde dit jaar tot een breuk met de KNKB. Henk moest zijn beste beelden aanleveren, maar mocht ze vervolgens niet direct zelf publiceren. “Wy moasten ús bêste foto’s fan in wedstriid by de KNKB oanleverje. En dan mocht ik dy sels net fuort op Facebook sette of earne oars brûke. Doe tocht ik: nee, dit wol ik net.”

Waarom raakt hem dat zo? “Omdat it myn foto’s binne. Ik bin baas oer myn eigen foto’s.” Niet omdat hij anderen niets gunt. “Elkenien mei myn foto’s brûke. In feriening dy’t in foto nedich hat? Prima. Immen dy’t in foto fan himsels wol? Ek goed.” Maar zelf zijn eigen foto’s niet mogen plaatsen…? Dus stopte hij voor de bond. Dat vond hij vooral jammer omdat hij jarenlang klaarstond als er een fotograaf nodig was. Fotograferen bleef hij. “Ik haw myn frijheid wer. Ik bepaal sels wat ik meitsje en wat ik mei myn foto’s doch.”

“Ik kaam eins foar in longûntstekking”

En dan verandert het gesprek. Sinds kort weet Henk dat hij kanker heeft. Het begon toen hij zich niet goed voelde en naar de huisarts ging. Eerst werd gedacht aan een longontsteking. Voor de zekerheid werd in het Antonius Ziekenhuis in Sneek een foto gemaakt.

“Ik kaam eins foar in longûntstekking. Dan meitsje se in foto en dan sjogge se wat sitten. Ja, dan giet alles ynienen oan it rôljen.” Er volgden onderzoeken. Bij Henk werd een tumor van ongeveer drie centimeter gevonden, dicht bij een luchtweg. Opereren bleek niet de aangewezen route; gekozen werd voor bestraling.

Henk vertelt er bijna zakelijk over. “It is der. Dat is in feit. Dan kinst wol de hiele dei tinke: wêrom ik? Mar dêr hast ek neat oan. Se hawwe ûndersyk dien, de dokters binne dermei dwaande en no geane wy derfoar. De tumor sil bestraald wurde en dan moat it goed komme.”

Bang is hij niet. “Nee. Ik libje net by eangst. Absolút net. Fansels giet it de earste dagen wol troch dyn kop. Dat soe gek wêze as dat net sa wie. Mar ik wol net op ’e bank sitte fan: och, och, och, wat no? Dêr wurd ik ek net better fan.” Het vertrouwen in zijn artsen helpt. “De dokters binne posityf. Dêr bin ik hartstikke bliid mei. Dy minsken wolle my helpe. Dan moat ik der ek foar gean.”

Toen steeds meer mensen hoorden dat er iets speelde, zette Henk het zelf op Facebook. De reacties raakten hem. “Ik waard der wol stil fan hoefolle minsken reagearden. Berjochtsjes, kaarten, minsken dy’t dy betterskip winskje. Ja, dat docht dy wol goed.”

De camera is juist nú belangrijk

En de camera? Die is juist nú belangrijk, zegt Henk Bootsma. “Fotografy pakt in hiel grut part fan myn tiid. Ast dermei dwaande bist, bist ek mei wat oars dwaande. Ast efter dy kompjûter sitst en foto’s útsikest, dan sitst dêr hielendal yn. Dan bin ik de rest efkes kwyt.”

Dat zegt veel over hoe hij in het leven staat. Niet ontkennen wat er aan de hand is, maar ook weigeren om het alles te laten bepalen. “Ik doch dingen dy’t ik graach doch. Fotografearje, nei it keatsen, nei it fuotbal. Wat der allegear noch komt, dat wit ik net. Dat wit gjin minske. Mar dêr kin ik no ek net de hiele dei mei dwaande wêze.”

Het perfecte beeld

Kan hij nog zonder camera genieten? Henk lacht. “Jawis wol. Ik kin ek sûnder kamera nei it keatsen of fuotbaljen sjen. Mar as der dan wat moais bart, tink ik fansels wol: ferdomme, no hie ik him ha moatten, haha.”

Het perfecte beeld blijft trekken. “Dan komst thús en sjochst dy foto op it grutte skerm. Dan tinkst: ja jonge, dizze is goed. Dêr kin ik echt fan genietsje.” De ‘ultieme foto’ heeft hij nog altijd niet gemaakt, volgens hemzelf.

De Greidhoeke

Aan het eind van ons gesprek komt opnieuw Wommels ter sprake, zíjn dorp. “Ik mei hjir graach wêze. It is in moai doarp en it leit hjir prachtich yn it hert fan De Greidhoeke. Minsken kinne hjir goed mei-inoar. Dat fyn ik moai. Yn it algemien stean ik goed yn it libben. Fansels hat elkenien wolris in minne dei.”

En dus gaat Henk Bootsma verder. Met zijn gezin en zijn fotografie. Met een ziekte die vandaag niet alle ruimte krijgt. “Ik wol gewoan oan ’e gong bliuwe. Ik doch de dingen dy’t ik graach doch. En dan komt it wol.”