Opening van ‘Open Joodse Huizen / Huizen van Verzet’ in het Fries Scheepvaart Museum van Sneek

Een historische en emotionele opening

De opening begon met een welkomstwoord van Hester Postma, de directeur van het Fries Scheepvaart Museum. Ze benadrukte het belang van het vertellen van verhalen uit de stad Sneek en de noodzaak om deze verhalen door te geven aan jongere generaties. Ze legde de nadruk op de betrokkenheid van de familie Lever, die tijdens de oorlog een belangrijke rol speelde in het verzet. De Lever-familie bood onderdak aan Joodse onderduikers en verspreidde illegale kranten, zoals Vrij Nederland en Trouw, in Sneek.

Het museum, dat sterk verbonden is met de geschiedenis van de stad, ziet het als zijn taak om deze verhalen levend te houden. Postma verwees ook naar de theatervoorstelling Door het Donker, die eerder al in het museum werd opgevoerd en waarin het verzet van de familie Lever centraal stond. De voorstelling werd een belangrijk educatief middel voor zowel volwassenen als jongeren.

Indrukwekkend optreden van Mayra Marijt

Voorafgaand aan de speeches was er een optreden van Mayra Marijt, die een lied zong uit de voorstelling Door het Donker. Het lied bracht de dramatiek van de tijd tot leven en raakte het publiek diep. Dit muzikale eerbetoon aan de Lever-familie en hun verzetsdaad was een krachtige herinnering aan de moed die zij toonden in de donkere tijden van de oorlog.

De oproep van drs. Arno Brok

Drs. Arno Brok, de Commissaris van de Koning in Friesland, sprak daarna een krachtige oproep uit. Hij benadrukte het belang van de herdenking van de oorlog, maar ook de voortdurende strijd tegen antisemitisme en andere vormen van discriminatie. Hij wees erop dat de democratie een kwetsbaar systeem is dat altijd bescherming nodig heeft, vooral tegen de opkomst van antidemocratische krachten. “Yn in demokrasy is in kwetsber systeem en it kwetsbere dat minsken sjogge nei de mondiale ûntwikkeling, mar sjoch echt tichtby dat de nasjonale kontekst ek lokaal oanwêzich is. Dat antidemokratyske krêften en ekstreme sloependerweis terrein winne,” zei hij.

Deelnemen aan het nationale initiatief

Deze opening is onderdeel van het bredere initiatief ‘Open Joodse Huizen / Huizen van Verzet’, waarbij in heel Nederland meer dan 200 locaties hun deuren openen om de verhalen van Joodse families en verzetsmensen te vertellen. De tentoonstelling in Sneek is een van de vele plekken die deze herinneringen levend houden. De deelnemers, waaronder het Fries Scheepvaart Museum, werken samen om de geschiedenis te bewaren en deze verhalen door te geven aan toekomstige generaties. In zijn afsluitende woorden riep drs. Brok de jongeren op om actief te leren over de Tweede Wereldoorlog en het belang van het beschermen van de democratie. “Jonge minsken moatte begripe dat it ferhaal fan de Twadde Wrâldoarloch relevant is foar de hjoeddeistige maatskippij, mei de groei fan ekstremisme en de kânsen foar harren om dat te foarkommen,” zei hij. Hij benadrukte dat de democratie het beschermen van minderheden vereist, en dat dit ook geldt in de huidige tijd.

Cijfers liegen niet

“De plysje registrearre lanlik ferline jier 867 gefallen fan antisemitisme. Dêrûnder wiene 93 bedrigings en 34 gefallen fan fysyk geweld. Sawat de helte fan dizze ynsidinten rjochtet him direkt op Joaden of Joadske ynstellings. Ut sifers fan it Iepenbier Ministearje docht bliken dat antisemitisme goed is foar 26 prosint fan alle diskriminaasjefeiten, wylst Joaden minder as 0,3 prosint fan de befolking útmeitsje. In soarschwekkende disbalâns”, aldus Arno Brok

Het was een krachtige boodschap die de urgentie van de herdenking benadrukte, niet alleen voor de oudere generatie, maar ook voor de jongeren die het verleden kunnen helpen beschermen door het actief te herinneren.

De Dames Pino

Matthijs Graafland, een van de organisatoren van de dag, vertelde het ontroerende verhaal over de Joodse familie Pino uit Sneek. Hij deelde de geschiedenis van het Joodse huis aan de hoek van het Hoogeind, waar de Dames Pino woonden. Dit huis, dat nu is gerestaureerd, was voor de familie een plek van veiligheid en verbondenheid, maar de oorlog maakte daar abrupt een einde aan. Graafland sprak over de rol van de familie Pino in de stad en de impact van hun verhaal op de bredere gemeenschap van Sneek.

Dichter van de stad, Henk van der Veer, droeg het gedicht De Dames Pino voor, in het Snekers. Dit gedicht was/is een eerbetoon aan de zussen Roosje en Lina Pino, die in 1943 werden gedeporteerd naar het concentratiekamp Sobibor, waar ze om het leven werden gebracht. Het gedicht ontroerde en liet de aanwezigen stilstaan bij de historische gebeurtenis in de context van de persoonlijke verhalen van de betrokkenen.

Het verhaal van de familie Lever

Sietse Wierda vertelde vervolgens het verhaal van de familie Lever en hun moedige betrokkenheid bij het verzet. Hendrik Lever, zijn kinderen Jan en Meta, en andere leden van de familie werden onmiskenbare helden in Sneek, die Joodse mensen hielpen onderduiken en een belangrijke rol speelden in het verzet. Het verhaal werd nog tragischer toen op een nacht, op 6 november 1943, de Duitse politie het huis van de familie Lever binnenviel. Hendrik, Jan en Meta waren thuis, samen met enkele andere onderduikers, waaronder het 17-jarige Joodse meisje Rozet IJzerman. De familie Lever zou die nacht niet alleen hun eigen leven riskeren om anderen te helpen, maar ze werden uiteindelijk verraden. Hendrik en Jan kwamen om het leven, terwijl Meta overleefde, maar uiteindelijk ook gevangen werd genomen.

Wierda legde de nadruk op het belang van het behouden van deze verhalen en het doorgeven ervan, zodat de jonge generatie begrijpt wat er tijdens de oorlog gebeurde en hoe belangrijk het is om tegen onrecht te vechten.

Voor meer info: https://friesscheepvaartmuseum.nl/actueel