Herdenkingsbijeenkomsten in Sneek: Verhalen over Open Joodse Huizen | Huizen van Verzet
SNEEK - Ze runden een hotel-café, een bakkerij of ze gingen naar de lagere school. Ze waren gewone Snekers, net als iedereen. Op zaterdag 2 mei zijn op vier locaties in de binnenstad de verhalen te horen van Joden en verzetsmensen die daar woonden en werkten. Mensen die bij wijze van spreken je buren hadden kunnen zijn en wiens leven volledig veranderde door de Tweede Wereldoorlog.
De Joodse gemeenschap in Sneek was niet groot. Vlak voor de Tweede Wereldoorlog kende de stad 68 Joodse inwoners. Ze namen volop deel aan het openbare leven. Zoals Jacob en Erna Pino, die een hotel-café runden aan de Korte Veemarktstraat. Het was een pleisterplaats voor veehandelaren tijdens de wekelijkse veemarkt. Hun dochtertje Mechgelien ging naar de lagere school.
Synagoge
In die tijd was er ook al een bibliotheek in Sneek, in 1910 opgericht door de Joodse huisarts Leopold Herzberger. Hij bedacht ook de fietsbrancard, die goed van pas kwam in het smalle, waterrijke centrum van Sneek. Met drie minaretachtige torens was de synagoge aan de Wijde Burgstraat een opvallende verschijning in het straatbeeld.
In de oorlog werd de synagoge vernield. In 1949 werd hij afgebroken. Op die plek staat nu een monument dat ‘De Verdwenen Gemeenschap’ heet. Het handjevol Joden dat terugkeerde, was te gering om nog een Joodse gemeenschap te vormen.
Verzetsmensen
Er waren ook Snekers die hun medemens te hulp schoten en in verzet kwamen tegen het geweld en de onderdrukking van de bezetter. Onder hen de familie Lever. Vanuit hun woning aan het Kleinzand verspreidden vader Hendrik en zoons Jan en Hennie illegale blaadjes en hielpen ze onderduikers. Ook na een arrestatie in 1942 zetten ze hun verzetswerk door, met het geloof als een van hun belangrijkste drijfveren.
Portret Jan Lever door J.H. van der Weij
Iets verderop aan de Singel organiseerde de doopsgezinde dominee Willem Mesdag samen met godsdienstlerares Mia Coelingh onderduikadressen voor veel Joodse kinderen uit Amsterdam. Een van die kinderen was Alfred, die - pas vijf maanden oud - werd opgenomen in het gezin van groenteboer Van Vliet, die schuin tegenover de kerk woonde.
Programma 2 mei
Op zaterdag 2 mei zijn er in het kader van Open Joodse Huizen | Huizen van Verzet in Sneek korte herdenkingsbijeenkomsten voor deze mensen.
- In de Openbare Bibliotheek aan de Wijde Noorderhorne vertelt Matthijs Graafland om elf uur en om twaalf uur over de initiatiefnemer van deze bibliotheek en over de synagoge aan de Wijde Burgstraat.
- In het Fries Scheepvaart Museum aan het Kleinzand 16 vertelt SIetse Wierda om elf uur, twaalf uur en één uur over de prijs die de verzetsfamilie Lever betaalde voor hun moedige keuzes.
- In de Doopsgezinde kerk, Singel 28, vertelt John Ebink om twaalf uur, één uur en twee uur hoe Joodse kinderen via deze kerk onderdak kregen in Sneek.
- Op het parkeerterrein bij voormalig Café Vellinga, Korte Veemarktstraat 10, vertelt Ymo Sinnema om elf uur, één uur en om twee uur het verhaal van Jacob en Erna Pino en hun dochtertje Mechgelien.
U bent van harte welkom om naar één of meer van deze verhalen te komen luisteren. De toegang is gratis en alle locaties zijn rolstoelvriendelijk. Houd er rekening mee dat op de Korte Veemarktstraat het verhaal buiten zal worden verteld, en dat er geen zitplaatsen zijn. Uiteraard mag u wel zelf een stoel meenemen.
Programma 3 mei
Op zondag 3 mei verzorgt Matthijs Graafland een rondleiding over de Joodse Begraafplaats aan het Burgemeester de Hooppark. U bent welkom op de begraafplaats om elf uur of om twee uur.
Na afloop kunt u meewandelen in de stadswandeling ‘Sporen van oorlog en verzet’. Deze wandeling start om 11.45 uur en om 14.45 uur bij het Fries Scheepvaart Museum. De rondleiding op de begraafplaats is gratis, de stadswandeling kost € 5,50 per persoon. Koop voor de stadswandeling vooraf een ticket op www.friesscheepvaartmuseum.nl.
Tekst en beeld: Fries Scheepvaart Museum
