“It monumint is in symboal fan alles wat de Alvestêdetocht foar Fryslân betsjut”
Jannewietske de Vries is niet alleen burgemeester van Súdwest-Fryslân; ze is ook een gepassioneerd schaatsster. Op 4 januari 1997 nam ze deel aan de vijftiende en tot nog toe laatste Elfstedentocht, een ervaring die ze beschouwt als een van de belangrijkste van haar leven. “De Alvestêdetocht is eat hiel bysûnders foar my”, vertelt ze, terwijl haar ogen even licht oplichten. “It wie mear as allinne in reedridersprestaasje; it wie in manier om de tradysje fan Fryslân te earen.” Jannewietske deelt in dit interview haar binding met de Elfstedentocht en doet een oproep aan schaatsers die de Elfstedentocht hebben uitgereden om bij te dragen aan de voltooiing van de Tegeltjesbrug in 2027.
Met een glimlach herinnert Jannewietske de Vries zich haar eigen deelname aan de Elfstedentocht in 1997, toen ze samen met haar broer en steun en toeverlaat Anne Jochem de tocht volbracht. Ze kreeg onverwacht een startkaart van het provinciehuis waar ze toen werkte. Ze kreeg de kaart omdat het Koninklijk Huis geen gebruik van de startkaart wilde maken. Het kwam dus heel onverwacht. De avond voor de tocht aten Jannewietske en Anne Jochem de nodige borden pasta, weet ze nog.
Jannewietske de Vries tijdens de tocht van 1997
Ze herinnert zich de ijzige omstandigheden, de harde wind en de zware fysieke inspanning die nodig was om de tocht te voltooien. “It wie gjin suertsjetocht, dy fan 1997. Wy hiene en hawwe in hechte bân as broer en sus en dat makke de tocht noch mear spesjaal. Anne Jochem fertelde letter dat ik him út’e wyn holden hie. Unsin fansels! It wie net maklik, mar it wie in unike ûnderfining. En yn it earstoan hie ik net iens tocht dat ik it útride soe, mar it wie ien fan de moaiste mominten fan myn libben.”
De Tegeltjesbrug, een hommage aan de rijders
In 2000 ontstond het idee voor de Tegeltjesbrug, een Elfstedentochtmonument bij de Murk bij Gytsjerk; een ereboog voor de rijders van de Elfstedentocht. Geen standbeeld van één winnaar, maar een monument voor duizenden. Inmiddels zijn circa 7.000 Elfstedenschaatsers vastgelegd in tegels. Van dichtbij zie je individuele namen; van een afstand ontstaat het krachtige beeld van samen voortgaan. Het project is nog steeds in ontwikkeling; de definitieve voltooiing van het monument wordt verwacht in 2027, dertig jaar na de laatste Elfstedentocht.
“It monumint groeit, it wurdt stadichoan grutter en yndrukwekkender”, zegt Jannewietske. Ze benadrukt dat de Tegeltjesbrug niet alleen een eerbetoon is aan het verleden, maar ook een brug naar de toekomst. Het is belangrijk om de herinneringen levend te houden, zodat toekomstige generaties zich ook kunnen verbinden met de Elfstedentocht en wat het voor Fryslân betekent.
Eerbetoon aan heit Bareld de Vries
Jannewietske spreekt vol liefde en respect over haar heit, Bareld de Vries, die in 1956 de tocht voltooide. “Us heit wie sa grutsk op syn prestaasje. En no kin ik him op myn eigen wize eare mei in tegeltsje. It fielt as wie hy dêr ek by, as hy noch altiten mei ús meireizget”, zegt ze emotioneel. Het is een hommage aan haar heit, maar ook aan de traditie die hij heeft doorgedreven. Het idee achter de Tegeltjesbrug en de bijdrage die ze zelf levert aan het project raken haar zeker. “It monumint is mear as allinne in samling tegels. It is in symboal fan alles wat de Alvestêdetocht foar Fryslân betsjut. Elke tegel fertelt in ferhaal, net allinne fan de dielnimmers, mar ek fan de mienskip dy’t dizze tradysje yn stân hâldt.”
Een oproep aan andere Elfstedentochtrijders
Jannewietske hoopt dat de tegeltjes die ze heeft aangevraagd – voor zichzelf, haar broer en haar heit - ook andere mensen zal inspireren om hun eigen verbinding met de Elfstedentocht te tonen. “De Alvestêdetocht is in tradysje dy’t net allinne oer reedriden giet, mar ek oer de mienskip, de skiednis en de grutskens fan Fryslân.”
De sportieve burgemeester zou het fijn vinden wanneer er langs de route nog meer zichtbaar wordt waarom de Elfstedentocht zo bijzonder is en tot de verbeelding spreekt, maar het vervolmaken van de Tegeltjesbrug in 2027 heeft prioriteit. Iedereen die de Elfstedentocht heeft uitgereden kan zich aanmelden om hun eigen tegeltje toe te voegen aan dit bijzondere monument. “It idee fan de tegels is prachtich, om’t it in duorsume herinnering oan de tocht makket. Net allinne foar de dielnimmers, mar ek foar takomstige generaasjes. Ik soe it prachtich fine as mear minsken mei-inoar dit symboal brûke soene om de tradysje te behâlden”, eindigt Jannewietske de Vries enthousiast.
Drieduizend tegeltjes
Er is nog plek voor 3.000 Elfstedenrijders. Voor een tegel geldt dat de deelnemer de Elfstedentocht op de schaats moet hebben uitgereden, nog geen tegel op de brug mag hebben en levend of overleden kan zijn. Aanmelden kan via de website https://tegeltjesbrug.nl/
Kistje zonder sigaren
Van december 2004 tot haar benoeming als gedeputeerde van Provinciale Staten in 2007 was Jannewietske de Vries bestuurslid van de Vereniging De Friesche Elf Steden. Bij haar afscheid als bestuurslid zou ze eigenlijk volgens de traditie een kistje met sigaren krijgen, zoals haar mannelijke voorgangers. Omdat Jannewietske het tweede vrouwelijke bestuurslid was, kreeg ze wel het kistje, maar ontbraken de sigaren. Aan de binnenkant van het kistje zit een herinneringsplaatje met barometertje. Nu bewaart ze haar startkaart uit 1997 en het ‘kruisje’ in haar eigen Elfstedentochtkistje.
Tekst: Henk van der Veer
Foto’s: Lucas Kemper / Jannewietske de Vries
Lees ook
