INTERVIEW | Museumbezoek is absoluut niet saai, weet de Oudegaster familie Altena
OUDEGA SWF - November is de Open Museummaand in de regio’s VVV Waterland van Friesland én Zuidoost-Friesland. Van maandag 4 november tot en met dinsdag 3 december zijn maar liefst negentien musea in Zuidoost-Friesland en Súdwest-Fryslân gratis toegankelijk met een waardebon. Die waardebon vind je in ons maandblad en op de website www.museummaand.frl. Men mag onbeperkt ingevulde waardebonnen inleveren, zodat alle deelnemende musea kunnen worden bezocht.
De Open Museummaand werd in 2023 in het leven geroepen door VVV Waterland van Friesland en bleek een daverend succes. Wie desondanks mocht denken dat museums stoffig en saai zijn, moet nu vooral verder gaan lezen en kennismaken met de familie Altena uit Oudega (SWF). Meiny en Johan Altena zijn met hun vier kinderen ervaringsdeskundigen als het over museumbezoek gaat. Wij zochten het gezin bij hen thuis op en noteerden een enthousiast verhaal...
Historisch besef
“Kom der yn, mar let net op’e rommel, we sitte midden yn’e ferbouwing”, zegt Meiny als we de voet over de drempel zetten van de woning van Meiny en Johan Altena aan De Wearen in Oudega. Even later zitten we aan tafel met op de achtergrond prachtig fotobehang, waarop het Oudega uit het begin van de vorige eeuw is afgebeeld. Het is duidelijk, in dit huis uit 1900 is historisch besef volop aanwezig en Meiny bevestigt dat ook. “It behang sit der krekt in wike yn. De foto is fan it plak wêt’t wij no wenje”, legt Meiny uit. De foto is in 1915 gemaakt. “De klapbrêge dy’t hjir oait foar hús wie is der net mear. En it skûtsje dat der op ôfbylde is... Moai, no? En dy minsken dy’t der op steane, we ha frege wa’t it binne. Ik fyn dat prachtich. Ik ha de nammen fan’e minsken opsocht yn it boek oer Aldegea út it ferline. Wat gie der yn dy minsken om doe’t dizze foto makke is? Wa wiene sij? Dat soarte fan dingen, dat makket sa’n foto foar mij bysûnder.”
Meiny en Johan - Foto Henk van der Veer
Meiny Jagersma, dochter van ‘fiskerman’ Thys Jagersma en zijn echtgenote Hiltsje, is al 42 jaar geboren en getogen Oudegaster. Johan Altena kwam in 1972 in Heeg ter wereld als zoon van elektricien Anne Altena en zijn vrouw Elske, en is nu alweer “moai wat jierren” woonachtig in het dorp aan ‘De Brek’. Johan vertelt dat hij als leerling van de rooms-katholieke Sint Jozefschool in Heeg kon genieten van de geschiedenisles van meester Spliet. En dan vooral als meester Spliet vertelde, dat sprak de kleine Johan aan en is de basis geweest waarom hij nog altijd geïnteresseerd is in geschiedenis.
“Harstikke Frysk”
Meiny en Johan Altena zijn vijftien jaar geleden getrouwd en zijn al sinds 2001 een stel. Ze hebben vier kinderen: Hiske (14), Welmoed (11), Anne Thys (10) en Marije (7). Dit ‘goud’ is vernoemd naar ouders en familie. Het zijn stuk voor stuk Friese namen omdat het echtpaar zich “hartstikke Frysk” voelt. Zoals gezegd hebben zowel Meiny als Johan historisch besef en dat is ook de reden dat ze regelmatig met de kinderen een museum bezoeken.
De bern moatte yn sa’n museum wat te dwaan ha
Meiny staat als leerkracht drie dagen per week voor groep 3 in Koudum. Johan is beheerder van multicuntioneel centrum It Joo in Oudega. Johan: “As behearder ha ik op snein de measte tiid foar ús húshâlding en sa giene we ferline jier tidens de iepen museummoanne dy deis ek op museumbesoek. Nim no it Douwe Egbertsmuseum op’e Jouwer. Dêr soe’k sels noait allinne nei tagien, mar no’t we der west ha bin’k hiel entûsjast oer it ‘Teemuseum’. Want it giet net allinne oer tee, it is gewoan hartstikke leuk.”
Niet alleen ‘leuk’
Meiny vult aan dat het gezin niet alleen in de open museummaand naar musea toegaat met de kinderen, maar dat er zeker twee keer per jaar een dergelijk uitje op het programma staat. Meiny: “Sa binne we ferline jier nei it Skaatsmuseum yn Hylpen west. Ik wie der as bern wolris west, mar noch noait mei ús eigen bern. Dat ha we doe dien. Ik fyn it net allinne ‘leuk’ , mar ik fyn ek dat de bern soks meikrije moatte. Se ha gjin idee mear wat in Alvestêdetocht is. It museum yn Hylpen hát wat. Je kinne fansels net mei fjouwer bern bij elk foarwerp stean bliuwe en dêrom is it sa moai dat der foar de bern in speurtocht is. Doe’t we dêr de film fan’e lêste Alvestêdetocht seagen, krige Johan it pikefel wer op’e earms. Doe’t we in moanne letter bij ús yn It Joo it evenemint ‘de Helden fan Hier’ hiene, waard der oan’e bern fan in jier as tolve frege wa’t harren held wie. Doe sei ús Hiske: ‘Reinier Paping,want dy hat de Alvestêdetoch fan 1963 wûn! Ik fûn dat moai dat sij dat no wit.
Doe’t wij yn Hylpen wiene troffen we yn’e tsjerke dêr’t we ek even nei ta giene in frou yn klederdracht en sij fertelde fan alles oer dy klean. It wurde hiel ynteraktyf en dat fine bern fansels prachtich. Us bern mochten mei har op’e foto, soks dat sprekt oan. De aktiviteiten om in museumbesoek hinne meitsje it ‘leuker’ foar bern.
Educatief en interactief
Meiny heeft van huis uit haar belangstelling voor historie - en ook natuur - meegekregen, Als de familie Altena op vakantie gaat worden er van tevoren dan ook plannen gemaakt om tijdens de reis “dingen te besjen.” Johan geeft daarbij nog maar eens aan dat Meiny en hij geen ‘strandtypes’ zijn. Het rijtje met bezochte musea wordt elk jaar langer. Het Modelspoormuseum en het Fries Scheepvaartmuseum in Sneek zijn al verschillende keren bezocht. Het fenomeen ‘Open Museummaand’ is daarbij wel een aanjager, niet in de laatste plaats omdat er dan allerlei activiteiten zijn in de musea.
Hoe entûsjaster je sels binne, hoe mear asto it fan de bern werom krijst
Een museum met andere woorden is niet alleen educatief, maar voor kinderen ook ‘echt cool’? “De jongste, ús Marije fan sän fynt alles prima”, weet Johan. “En Anne Thys fynt it ek noch wol moai. Mar ik fyn it altyd moai at Hiske, dy is fjirtjin jier, har fermakket. Sij is neffens mij ek it meast ynteressearre yn skiednis en natuer. De bern moatte yn sa’n museum wat te dwaan ha, dan fynt ús Welmoed it ek noch dikke prima.”
Dat ‘iets te doen hebben’ is bijvoorbeeld in het al genoemde Museum Joure (ook bekend als het ‘Douwe Egberts Museum’) het mogen malen van koffiebonen en het zelf ontwerpen van theezakjes. En als jongere kinderen op de knopjes in het treinmuseum in Sneek kunnen drukken, vinden ze dat al fantastisch. Het interactieve in een museum is daarom ook zéker belangrijk.
Als begeleiders mee met school
Het jonge gezin gaat niet alleen tijdens de Open Museummaand naar musea, maar ook het voorjaar is favoriet. En dan is er nog de basisschool in het dorp. De school neemt de kinderen ook regelmatig mee naar musea, zoals het Scheepvaartmuseum en onlangs nog naar het Natuurbezoekerscentrum in Oudemirdum. Meiny en Johan gaan dan mee als begeleiders. Voor de Altena’s zijn vooral de verhalen die achter het museumbezoek zitten het meest aansprekend. Meiny: “Nim no it Tsiispakhús yn Wommels, echt prachtich. Ik ha der in pear kear mei skoalle west. Asto sjochst hoe’t minsken froeger mei sliden de molke ferfierden oer De Brek hinne... De ferhalen fan ús heit koe ik mij fuortdaliks wer yn’t sin bringe.”
Rijksmuseum Amsterdam
Een goede voorbereiding op museumbezoek is vaak het halve werk, zo weten Meiny en Johan inmiddels. “Hoe entûsjaster je sels binne, hoe mear asto it fan de bern werom krijst.” Het museumbezoek van de Attema’s beperkt zich overigens niet alleen tot de eigen omgeving. Meiny is al eens met haar twee oudste dochters naar het Rijkmuseum in Amsterdam geweest. Ze keken daar met z’n drieën ademloos naar de Nachtwacht van Rembrandt. Johan gooit er na Meiny haar ervaringen met het bezoek aan het Rijksmuseum nog even een schepje boven bovenop. “Yn Caïro wiene we yn it Egyptysk Museum, dat fûn ik sa yndrukwekkend, dêr kinne je samar twa dagen trochbringe. Mar no earst mar even in bakje kofje, fine jim ek net?!”
Nei in museum tagean mei de bern heart bij de opfieding
Het verleden leren kennen
Tijdens het tweede kopje koffie praten we nog even door over museumervaringen. In het Fries Museum sprak de expositie van de in Leeuwarden geboren kunstenaar M.C. Escher tot de verbeelding en het het gesprek komt ook op museumdorpen als Orvelte in Drenthe, waar het verleden letterlijk kan worden beleefd, of Paesens-Moddergat in het noorden van Fryslân.
“Bern moatte it ferline noait ferjitte en se moatte leare wat keunst is. Wij fine dat de iepen museummoanne bliuwe moat. It foarsjocht yn in behoefte. Wij binne echt net de iennigen, want it is alle kearen hiel drok, al fyn ik dat der noch folle mear minsken nei museums gean moatte. Nei in museum tagean mei de bern heart bij de opfieding. Dat it btw-taryf no aansens nei 21% ta giet, is dan ek gjin goeie saak.”
Tekst Henk van der Veer
Foto’s Laura Keizer, Henk van der Veer en eigen foto’s
Familie Altena - Foto: Laura Keizer Fotografie
