In elf maanden over de vijf oceanen: Angela Brandsma en de Clipper Round the World Race

De Clipper Round the World Race voert de elf deelnemende Clipper70 (van 21 meter lengte) racejachten gedurende elf maanden via acht etappes onder zeer uiteenlopende klimatologische omstandigheden over alle vijf de oceanen. Dat betekent een afstand van 40.000 zeemijl vanaf de start in Engeland. Binnen die acht etappes worden er in totaal zestien races gevaren. Ieder deelnemend schip heeft twee professionals aan boord, de schipper zelf en zijn of haar ‘first mate’ en telt daarnaast twintig bemanningsleden, die tegen betaling van een ‘fee’ voor een of meer etappes hebben ingeschreven en na een intensieve training ‘opgaan’ voor ‘The ‘Race of their Lives’. Eindverantwoordelijke over een van die elf oceaanracers is Angela Brandsma, Sneker in hart en nieren, professioneel zeilster, die met recht de geuzentitel ‘stoer wijf’ mag dragen.

Opgegroeid aan en in het water

Angela is de oudste van de drie meiden Brandsma, die vader George en moeder Sophia op de wereld hebben gezet. Ze werd geboren boven café De Witte Kat in de Kruizebroederstraat. Vader George had een goed oog voor kansen op de markt en verruilde in 1983 de horeca voor de jachtverhuur en makelaardij. Aanvankelijk in het centrum van Sneek, maar vanaf 1995 vanuit een 25.000 vierkante meter tellend jachthavencomplex annex full service watersportbedrijf op bedrijventerrein It Ges aan de Houkesloot. De Brandsma-zusjes groeiden op aan en in het water. “Ik kon eerder zeilen dan lopen”, reageert Angela lachend. En dat ze dat zeker niet onverdienstelijk deed bewees ze met twee wereldkampioenschappen in de Vaurien. Na een stage op Aruba, een half jaar in de planning, maar vijf jaar in de praktijk, wonnen de Sneker nuchterheid en de wens naar een gezinsleven het van haar hang naar avontuur.

Verloren strijd

Haar zusjes waren inmiddels getrouwd en hadden kinderen. “Dat wilde ik ook,” vertelt ze, “maar mijn ‘prins op het witte paard’ was in geen velden of wegen te bekennen. Gelukkig zijn er meer wegen die naar Rome leiden; via een donor werd ik zwanger en op 6 november 2015 werd mijn zoon George geboren. Het enorme gevoel van trots en geluk tijdens mijn zwangerschap en na de geboorte van George was echter van korte duur. Er deden zich complicaties voor. Een team van specialisten in het UMCG heeft drie weken lang gevochten voor zijn leven, maar vergeefs. Op 30 november moest ik afscheid van mijn zoon nemen. Na een periode van rouw besloot ik toch ‘het traject’ weer in te gaan en dat werd een lijdensweg. Tot zestien keer en drie miskramen toe heb ik het geprobeerd, voordat ik er volledig kapot een punt achter zette. Vaak heb ik op weg naar mijn werk de bomen langs de weg bekeken en gedacht: ‘Als ik mijn auto daar tegenaan zet ben ik er van af’. De gedachte aan de strijd die George heeft geleverd en wat ik mijn ouders, zusjes en tantezeggers daarmee aan zou doen weerhield mij daarvan.”

Plan B

Angela besefte dat het roer om moest en maakte een keus voor Plan B: doen waar ze echt goed in was en waar ze onwijs veel plezier aan beleefde, zeilen. Ze haalde jankend boven de leerboeken alle mogelijke papieren bij de Royal Yachting Association, mocht zich Yachtmaster Ocean noemen, trainingen voor de RYA verzorgen, oceaanracers sturen in wedstrijden en schepen voor opdrachtgevers naar de gewenste plaats van bestemming brengen.

Ik kon eerder zeilen dan lopen

“Op 15 november 2019 heb ik mij ingeschreven bij de Kamer van Koophandel als Angelasails.com en was ik professioneel zeilster. De rest is eigenlijk geschiedenis. We zijn nu zes jaar verder, ik heb meegedaan aan talloze oceaanraces, ontzettend veel schepen overal ter wereld afgeleverd en heb een slordige 60.000 zeemijl ‘op de teller staan’ en krijg in de Clipper Round the World Race als schipper de verantwoording over een Clipper70 oceaanracer met twintig bemanningsleden. Plan B is mijn redding geweest.”

Hoe kwam je in contact met de Clipper Race Organisatie?

“Toen ik in 2018 tijdens de Arc, de Atlantic Rally for Cruisers, van Gran Canaria naar Saint Lucia mijn eerste oceaanoversteek deed, kwam ik op Antigua terecht waar ik Ineke ontmoette, toentertijd ex-bemanning en nu ex-schipper bij de Clipper Round the World Race. Zij bracht mij in contact met de organisatie. Na een aantal trainingsweken als ‘first mate’, zeg maar de rechterhand van de ‘schipper’, werd ik gevraagd om in maart 2022 als first mate de resterende etappes van de 2019-2020 race in te vullen. Die was namelijk halverwege, wegens Covid, anderhalf jaar stilgelegd op de Filippijnen. In maart 2022 vond dankzij een speciale evenementenvergunning van de Filippijnse autoriteiten de herstart van de 2019-2020 editie plaats voor de resterende etappes. En voor de race van 2025-2026 werd ik door de Clipper Organisatie gevraagd, maar nu als schipper van een van de elf oceaanracers in ‘The Power of Seattle Sports’ boot.”

© Tiger Brisius/16 Degrees South/Clipper Race

Pittige selectieprocedure

“Voor de selectieprocedure worden de beoogde schippers uitgenodigd voor een vijfdaagse ‘skipper trial’ op De Solent (de zeestraat tussen het eiland Wight en Engeland – red,), een van de moeilijkste vaargebieden ter wereld. Daar werd je werkelijk tot in het diepst van je poriën op de proef gesteld. Stel je een dag intensief wedstrijdzeilen voor in de verraderlijke stroming van de Solent, tussen containerschepen, cruiseschepen en zeiljachten, waarbij je te maken krijgt met allerlei gemanipuleerde ‘onvoorziene problemen’. De manier waarop je reageert, het overzicht houdt, de bemanning aanstuurt en anticipeert wordt onder een vergrootglas bestudeerd. Je komt dan ’s avond bijna ‘uitgewoond’ aan de wal met in gedachten nog maar een ding: mijn bed. Maar dat gaat niet door, want eenmaal aan wal krijg je de opdracht om een half uur later een presentatie te houden over bijvoorbeeld bootstabiliteit. En dat vijf dagen achter elkaar; een week stressen in de hoogste versnelling. Dus een benoeming als ‘skipper’ van een van de Clipper70 oceaanracers is een titel waar je keihard voor moet vechten; je moet hem echt verdienen.”

Bemanning van doorgewinterde ervaren oceaanracers?

“Integendeel. Het motto van de Clipper Race Organisatie is: ‘Moeder Natuur discrimineert niet op basis van geslacht, leeftijd, kleur of ervaringsniveau, dus wij ook niet’. Circa 85 tot 90 procent van de bemanningsleden die zich aanmeldt bestaat uit mensen die geen enkele zeilervaring hebben en soms zelfs nog nooit op zee zijn geweest. Aanvragen staan dus open voor iedereen. Maar uiteraard zou het onverantwoord zijn om zonder gedegen voorbereiding met volslagen amateurs een dergelijke monumentale uitdaging aan te gaan. Dus worden de toekomstige bemanningsleden onder leiding van zeer ervaren schippers gedurende vier keer een week intensieve training getransformeerd in veilige, zelfverzekerde oceaanracers. Bijkomend voordeel van mensen zonder ervaring is dat je ze geen slechte gewoontes hoeft af te leren. Vergelijk het met het trainen van een puppy; als je die onervaren hondjes van meet af aan de goede dingen leert, kun je er alle kanten mee op; in tegenstelling tot een volwassen hond die je eerst allerlei slechte gewoontes af moet leren. Dat kost veel meer tijd en moeite. Beschouw die training maar als een autorij-examen XXL, maar dan op zee. Het veiligheidsregime aan boord van onzer Clipper70 oceaanracers staat op een onwaarschijnlijk hoog niveau.”

Zowel taken op zeilgebied als daarbuiten

“De bemanning wisselt per etappe. Sommigen tekenen in voor een of meerdere etappes, anderen maken de hele race van ongeveer elf maanden mee. In mei heb ik mijn team aangewezen gekregen en is de taakverdeling aan boord vastgesteld; zowel voor het zeilen als ook daarbuiten. Zo hebben we een team dat verantwoordelijk is voor de proviandering. Daarnaast een team die de ‘fundraising’ voor Unicef op zich neemt. Unicef is een van de partners die de race mogelijk maken en wij moeten daar 38.000 pond voor ‘bij elkaar harken’ (bijna 44.000 euro – red,). Verder een team dat zich bezighoudt met de ‘sustainability’, hoe gaan we om met afval aan boord? Het is mooi om te zien hoe iedereen zich verdiept en groeit in zijn toegewezen taken en geleidelijk integreert in het team. Wat verder bij de samenstelling van de teams een rol speelt zijn de vaardigheden van de bemanningsleden. Zo wordt er geprobeerd om in elk team een technicus te plaatsen en iemand die een medische achtergrond heeft.”

Huizenhoge golven - Clipper race

De race van je leven

Wat als mensen eenmaal onderweg tot de ontdekking komen dat het toch niet is wat ze er van verwacht hadden? “Dat komt inderdaad wel eens voor. Veel mensen maken de keuze voor deze clipperrace om hun eigen grenzen te ontdekken en mogelijk te verleggen. Dat doen ze meestal op basis van ‘hear say’ en filmpjes op de website (clipperroundtheworld.com/the-race). Ze tellen daar een bepaald bedrag voor neer en kiezen dan vaak voor de zwaarste etappes - ‘Als we dan toch met de billen bloot moeten, dan ook goed’ – en dat zijn de derde en de zesde etappe. Mocht het gebeuren dat je er op een gegeven moment helemaal doorheen zit, dan leert de ervaring dat het team dat doorgaans heel goed opvangt en die persoon er doorheen trekt. Dan merkt die twijfelaar dat de grens van zijn incasseringsvermogen vaak hoger ligt, dan hij of zij in eerste instantie had ingeschat en zijn ze na die inzinking een waardevolle ervaring rijker. De Clipper Round the World Race is echt ‘The race of your life’ en dat realiseren 99 van de honderd deelnemers zich heel goed.”

De race is via de website van de Clipper Race te volgen en Angela Brandsma plaatst ook de tracker link op haar socials Facebook en Instagram.

Clipper Round the World Race – sinds 1996
De Clipper Round the World Race is opgericht door Sir Robin Knox-Johnston, de eerste zeiler die solo non-stop rond de wereld voer. De eerste Clipper Race, zoals we die in zijn huidige vorm kennen, vond plaats vanuit Plymouth in oktober 1996. Anno 2025 hebben meer dan 7000 mensen en drie generaties Clipper Race-vloten deelgenomen aan deze oceanenrace. Voor een schipper wordt de race geclassificeerd als ‘een van ‘s werelds zwaarste banen in het zeilen’.

Acht etappes
1e etappe: Portsmouth (UK) - Zuid-Amerika - 12.000 kilometer in 35 dagen.
2e etappe: Zuid-Amerika - Zuid-Afrika - 7.000 kilometer in 18 dagen.
3e etappe: Zuid-Afrika - West-Australië - 8.900 kilometer in 25 dagen.
4e etappe; West-Australië - Oost-Australië. 6.500 kilometer in 19 dagen.
5e etappe: Oost-Australië - China. 10.200 kilometer in 35 dagen.
6e etappe: China ‘- westkust Noord-Amerika. 12.300 kilometer in 37 dagen.
7e etappe: Westkust Noord-Amerika - oostkust Noord-Amerika - 11.600 kilometer in 40 dagen.
8e etappe: Oostkust Noord-Amerika - Verenigd Koninkrijk - 7.000 kilometer in 22 dagen.