Geert Mak in gesprek met Geart de Vries over de huidige tijd in historisch perspectief

Het interview bood een diepgaande reflectie op de huidige maatschappelijke, politieke en geopolitieke situatie, met de geschiedenis als leidraad. Geert Mak, bekend om zijn scherpe inzichten en meeslepende vertelstijl, legde de verbinding tussen de tijd waarin we nu leven en de gebeurtenissen van de twintigste eeuw.

Geert Mak’s persoonlijke onthullingen

Aan het einde van het boeiende gesprek, uitstekend geleid door Geart de Vries, was er nog een verrassende persoonlijke onthulling van Geert Mak. Hij deelde dat hij 30 jaar geleden ambitie had om hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant te worden: “Ja, ik had dat wel in mijn hoofd. Ik was altijd gepassioneerd over journalistiek en geschiedenis, maar uiteindelijk koos ik voor het schrijverschap. De ambitie om de leiding te nemen in de journalistiek was er altijd.” Mak deelde hiermee een intiem kijkje in zijn eigen carrière en de keuzes die hem uiteindelijk naar het schrijverschap hebben geleid.

Wisselwachter: Het nieuwe boek van Geert Mak

Terug naar het live-interview. Het belangrijkste thema van de avond was het recente werk van Mak, Wisselwachter. Dit boek, waarin de invloed van de Amerikaanse adviseur Harry Hopkins tijdens de crisisjaren van 1933 tot 1945 centraal staat, werd besproken als een belangrijke reflectie op de historische banden tussen Europa en de VS. Mak benadrukte hoe de geschiedenis van die tijd ons kan helpen om de huidige geopolitieke situatie beter te begrijpen. “In Wisselwachter onderzocht ik de rol van de VS in de Tweede Wereldoorlog, met de nadruk op de keuzes van president Franklin Roosevelt en zijn adviseurs. Wat ik ontdekte, was dat de beslissingen die destijds werden genomen, niet alleen ons verleden vormden, maar ook het huidige politieke landschap,” aldus Mak.

Mak sprak over de noodzaak om uit de geschiedenis te leren: “We bevinden ons nu in een tijd waarin we opnieuw in een vergelijkbare situatie dreigen terecht te komen. We moeten ons bewust zijn van de geopolitieke verhoudingen, en vooral van de grote machten die een nieuwe wereldorde proberen te creëren.”

De kritiek op de VVD en Mark Rutte

Het gesprek ging ook over op de Nederlandse politiek, waar Mak zijn kritiek uitte op de huidige regering en de leider van de VVD, Mark Rutte. “De VVD heeft haar fundament verloren,” zei Mak fel. “De diepgang van de huidige aanvoerder van de VVD is ongeveer nul. Wat is er nog over van het liberale gedachtegoed? De partij heeft zich ver van haar wortels verwijderd.” Mak gaf aan dat de VVD in de huidige tijd geen duidelijk moreel kompas meer heeft en zich volledig richt op economische belangen, wat volgens hem schadelijk is voor de samenleving.

Mak stelde dat de VVD en andere politieke partijen in Nederland een herbezinning moeten ondergaan: “Je moet je afvragen waar je echt voor staat. De huidige situatie vraagt om leiders die niet bang zijn om grote morele keuzes te maken.”

De parallellen tussen de jaren 30 en nu

Een ander belangrijk thema was de vergelijking van de jaren 30 met de huidige tijd. Mak maakte duidelijk dat de economische en politieke omstandigheden van de jaren 30 niet zo ver verwijderd zijn van wat we nu ervaren: “In de jaren 30 zagen we een enorme crisis in de VS, gevolgd door een opkomst van fascisme in Europa. Wat we nu meemaken, is misschien niet hetzelfde, maar de onvrede en de woede die zich opbouwen, kunnen leiden tot gevaarlijke ontwikkelingen.”

Mak verwees hierbij naar de invloed van de grote Amerikaanse politieke figuren van de tijd, zoals Franklin D. Roosevelt, die met zijn ‘New Deal’ het fundament legde voor de welvaart van de Amerikaanse middenklasse. “Roosevelt begreep dat een economie die niet in staat is om werkgelegenheid te bieden, een bron van onvrede en chaos is. Dat begreep hij veel beter dan de huidige Amerikaanse leiders.”

Over de VS en de rol van Trump

Mak’s kritiek was ook gericht op de huidige Amerikaanse president, Donald Trump. “Trump is geen politicus in de traditionele zin. Hij is een manipulator, een opportunist,” zei Mak. “In tegenstelling tot Roosevelt, die luisterde naar zijn adviseurs en daadwerkelijk strategische beslissingen nam, doet Trump alles op gevoel, zonder nadenken over de langetermijngevolgen.”

Mak sprak ook over de vergankelijkheid van het Amerikaanse imperium: “De VS waren ooit de pijler van de Westerse wereld, maar nu zien we het snel afbrokkelen. Het is moeilijk voor Amerikanen om te accepteren, maar hun leiders hebben zich vastgezet in een pad van isolationisme en interne verdeeldheid.”

Het belang van Europa en de toekomst van de wereld

Met de kijk op de toekomst benadrukte Geert Mak de noodzaak voor Europa om zijn eigen rol te herdefiniëren. “Europa moet zich realiseren dat de tijd van het Amerikaanse leiderschap voorbij is. We hebben onze eigen verantwoordelijkheid, en we moeten onszelf herorganiseren. We zijn een kleine, maar krachtige macht, en we moeten ons daarin sterk maken.”

Mak gaf aan dat de opkomst van nieuwe wereldmachten zoals China en de instabiliteit in de VS de wereldorde onder druk zet. “Europa moet zijn belangen verdedigen, maar tegelijkertijd zorgen voor stabiliteit en voorspelbaarheid, vooral in onze betrekkingen met China.”

Het afsluitende woord en de muziek van Bob van der Linde

De avond eindigde met een ontroerende muzikale bijdrage van Bob van der Linde, de vaste organist van de Martinikerk. Hij speelde het optimistische nummer Happy Days, wat een gevoel van hoop en optimisme bracht na een avond vol kritische reflectie op de wereldpolitiek. Het was een mooie afsluiting van een avond die niet alleen historische inzichten gaf, maar ook een oproep tot actie en bezinning.

Geert Mak’s woorden waren duidelijk: “Leer van de geschiedenis, wees niet bang om kleur te bekennen, en blijf nadenken over de grote vraagstukken van onze tijd. De toekomst van Europa hangt af van de keuzes die we nu maken.”

Henk van der Veer