Creativiteit en samenwerking zorgt voor nieuwe instroom op krappe arbeidsmarkt in gehandicaptenzorg: “Niet blijven praten over de tekorten, vooral dingen doen”
De arbeidsmarkt in de gehandicaptenzorg staat al jaren onder druk. Vacatures blijven open staan, de zorgvraag groeit en het vinden van nieuwe medewerkers wordt steeds lastiger. Toch laten achttien Friese zorgorganisaties zien dat samenwerking wél verschil maakt. Onder de naam Byzondr hebben zijn hun krachten gebundeld om het imago van de gehandicaptenzorg te verbeteren en nieuwe mensen enthousiast te maken voor een baan in de sector. Projectleiders Geralda de Vries en Larisa Groenhof vertellen hoe een vernieuwende aanpak inmiddels landelijke belangstelling trekt.
Het initiatief van Byzondr ontstond in 2022 vanuit de gezamenlijke overtuiging dat de arbeidsmarktproblematiek niet langer individueel kon worden aangepakt. "We wilden niet blijven praten over de tekorten, maar vooral dingen dóén", vertelt Geralda de Vries. "Daarom hebben we vanaf het begin ingezet op concrete oplossingen, waarmee we de gehandicaptenzorg zichtbaarder én aantrekkelijker konden maken." Die praktische instelling vormt nog altijd de basis van het project.
“Iedereen heeft iets unieks”
Alleen de naam vertelt eigenlijk al het verhaal. ‘Byzondr’ is bewust ‘anders’ geschreven. De Griekse y verwijst subtiel naar Fryslân, terwijl de ontbrekende letter e aan het einde symboliseert dat iedereen anders is. "Niet alleen onze cliënten zijn bijzonder", legt Larisa Groenhof uit. "Iedereen heeft iets unieks. Dat maakt ons gelijkwaardig. Die gedachte wilden we ook terug laten komen in onze naam." De opvallende spelling zorgt bovendien voor herkenbaarheid en blijkt inmiddels ook buiten Friesland nieuwsgierigheid op te wekken.
Afwisselend en betekenisvol werk
Dat nieuwe imago was hard nodig, volgens de projectleiders. Er bestaan nog altijd veel vooroordelen over werken in de gehandicaptenzorg. Veel mensen hebben nauwelijks een realistisch beeld van de doelgroep of van het werk. "Juist die onbekendheid maakt dat mensen de sector vaak onterecht links laten liggen", zegt Groenhof. "Terwijl het ontzettend afwisselend en betekenisvol werk is. Zodra mensen een kijkje nemen, verandert hun beeld vrijwel direct."
Vernieuwende instrumenten
Om die onbekendheid weg te nemen ontwikkelde Byzondr een reeks vernieuwende instrumenten. Zo kwam er een arbeidsmarktcampagne, een speciale website en Byzondr Gematcht: een digitale matchingtool die niet alleen kijkt naar vacatures, maar vooral naar persoonlijkheid en de juiste klik tussen kandidaat en organisatie. Daarnaast ontwikkelden de initiatiefnemers virtual reality-belevingen, waarmee geïnteresseerden via een VR-bril letterlijk kunnen ervaren hoe het is om in de gehandicaptenzorg te werken. De Vries: "Vanwege de privacy kunnen we niet iedereen zomaar laten meelopen op een locatie. Met VR kunnen mensen toch ervaren hoe veelzijdig het werk is." De matchingtool levert inmiddels veel reacties op van potentiële nieuwe medewerkers.
Vooroordelen verdwijnen
Ook de populaire On Tour-dagen blijken een schot in de roos. Werkzoekenden bezoeken daarbij meerdere zorglocaties en maken kennis met verschillende doelgroepen en werkvormen. Vaak verdwijnen vooroordelen al tijdens zo’n bezoek. Groenhof: "Mensen ontdekken dat communiceren veel verder gaat dan alleen praten. Ze zien hoe betrokken begeleiders zijn en hoeveel plezier zij uitstralen. Vaak zeggen deelnemers na afloop al dat ze precies weten bij welke organisatie ze zichzelf zien werken." Juist die persoonlijke ervaring blijkt veel overtuigender dan een sollicitatiegesprek of vacaturetekst.
Steeds meer zij-instromers
Toch zijn de personeelstekorten daarmee niet opgelost. De zorgsector kampt nog altijd met een structureel tekort aan medewerkers. De werkdruk is hoog, steeds meer mensen werken parttime en ook mantelzorg speelt een steeds grotere rol. Tegelijkertijd melden zich steeds vaker zij-instromers uit totaal andere beroepen. "We spreken bijvoorbeeld timmerlieden die op zoek zijn naar werk met meer betekenis", zegt De Vries. "Dat is geweldig, maar zij moeten vaak nog wel een opleiding volgen. Daardoor kost het tijd voordat zij echt inzetbaar zijn." Volgens de projectleiders blijft investeren in opleiding én beeldvorming daarom noodzakelijk.
Delen van kennis, ervaringen en ideeën
Misschien wel de grootste winst van Byzondr zit in de samenwerking zelf. Waar organisaties vroeger vooral afzonderlijk opereerden, delen zij nu kennis, ervaringen en ideeën. Op bestuurlijk niveau, bij HR-afdelingen én op de werkvloer is een sterke verbondenheid ontstaan.
Hoewel de projectsubsidie eind 2026 afloopt, willen alle deelnemende organisaties doorgaan. Ook andere regio’s in ons land tonen inmiddels belangstelling voor de Friese aanpak. "We zijn er ontzettend trots op dat ons initiatief anderen inspireert", besluit Groenhof. "Het mooiste is dat Byzondr blijft groeien. Niet alleen als arbeidsmarktcampagne, maar vooral als beweging die laat zien hoe bijzonder werken in de gehandicaptenzorg werkelijk is."
De Kern in Sneek
Douwe de Boer van Stichting De Kern in Sneek vertelt: “Er was onlangs een banenmarkt in Makkum. We hadden geen vacatures, maar omdat we hier wel in de regio zitten en een zorgaanbieder zijn, hebben we ervoor gekozen om wél aan te sluiten bij Byzondr. Gewoon namens om de sector te promoten en zichtbaarder te maken. De Kern is maar een hele kleine aanbieder in dit hele plaatje. Bij ons werken nog geen vijftig mensen, dat zijn er bij Alliade zesduizend. Het heeft ons echt samengebracht bij de andere zorgaanbieders. Je maakt gebruik van elkaars expertise. Je leert elkaar kennen en daardoor ontstaan erg mooie dingen.”
Lees ook
