Royal FrieslandCampina Workum - van regionale verwerker tot Europese grootmacht: “Melk wacht niet”
WORKUM - Aan de rand van Workum, in het groene hart van Zuidwest-Friesland, staat een fabriek die al 125 jaar onafgebroken draait. Wat ooit begon als een lokale zuivelfabriek, opgericht door dertien vooruitstrevende boeren uit de omgeving, is Royal FrieslandCampina Workum uitgegroeid tot een van de grootste en modernste kaasproductielocaties in Noordwest-Europa waar jaarlijks 130.000 ton kaas wordt geproduceerd. En daar blijft het niet bij, want het streven is 140.000 ton. Goedemorgen.
Die groei komt niet alleen door meer melk, maar ook door slim gebruik van reststromen. “Het mooie van melk is dat er twee soorten eiwit in zitten: kaaseiwit én wei-eiwit”, zegt directeur Tiede van der Velde. “Wei werd vroeger gezien als een restproduct. Het ging richting de veevoerindustrie en had weinig waarde.” Maar dat is volledig veranderd. In Workum wordt de wei die vrijkomt bij de kaasproductie verwerkt tot hoogwaardige grondstoffen voor sportvoeding, seniorenvoeding en medische toepassingen. “De vraag naar hoogwaardige eiwitten is wereldwijd enorm”, weet Van der Velde. “Voor sporters is eiwit belangrijk voor herstel en spieropbouw, en voor senioren is het essentieel om gezond en sterk te blijven.” Volgens Van der Velde is dat een van de grootste transities in de zuivelindustrie. “We weten die wei-eiwitten tegenwoordig heel goed te vermarkten. Het is geen restproduct meer: het is een waardevolle, internationale grondstof geworden.”
Gigantische groei
Tiede van der Velde is sinds 1991 aan het bedrijf verbonden. Hij werkte op verschillende locaties van FrieslandCampina en is sinds 2016 verantwoordelijk voor de vestiging in Workum, de grootste fabriek van het concern. Die fabriek is in drie decennia veranderd van een regionale verwerker in een Europese grootmacht. Van der Velde: “De fabriek is gigantisch gegroeid. In 2002 produceerden we 30.000 ton kaas, in 2014 al 120.000 ton en inmiddels zitten we op 130.000 ton. We willen naar 140.000 ton. Dit door nog efficiënter te werken. Omdat je te maken hebt met een bederfelijk product moeten de machines elke dag stilgezet worden om te worden schoongemaakt. Daar is tijdwinst in te behalen.” Nu we het toch over cijfers hebben. Aardig weetje is dat er in Workum tien miljoen kilo kaas ligt te rijpen.
default - Aangeleverd
Binnen tien jaar gasvrij
Naast groei en traditie is verduurzaming een steeds grotere pijler geworden. De afgelopen jaren is er ruim vijftig miljoen euro geïnvesteerd in de kaasfabriek, onder meer in een nieuwe melkontvangst en een modern energiegebouw. Waar vroeger veel gas nodig was, zorgen nu warmtepompen voor een groot deel van de energie. De poederfabriek ondergaat een investering van nog eens dertig miljoen euro, vooral gericht op energiebesparing en efficiënter produceren. De route naar een volledig gasloze fabriek is in stappen verdeeld, en het doel is om binnen tien jaar vrijwel volledig zonder aardgas te draaien.
Als je er langs rijdt zie je vooral een indrukwekkend complex van gebouwen, opslagtanks en silo’s, maar achter die gevels gaat een wereld schuil die 24 uur per dag in beweging is. “Want melk wacht niet”, zegt Van der Velde. Dag en nacht komen de rmo’s, de rijdende melkontvangsten, het terrein op; dit zijn de tankwagens die de melk bij de boeren ophalen. Meer dan honderd tankwagens per dag lossen er hun vracht: verse melk van duizenden boeren uit de coöperatie FrieslandCampina. Van der Velde: “Maar wat binnenkomt, moet er ook weer uit. Dagelijks rijden hier talloze vrachtwagens vol kaas, poeder, room en vloeibare wei-producten het terrein af. Alles loopt continu door. De logistiek is een geoliede machine. We draaien hier 24 uur per dag, 365 dagen per jaar. Slechts een paar dagen per jaar staan we stil voor onderhoud. Die momenten vragen wekenlange voorbereiding, want je moet zowel regulier onderhoud als nieuwbouwprojecten erop afstemmen. Als we leidingen vervangen of iets op de waterleiding moeten aansluiten, kan dat alleen tijdens zo’n stop.”
“Onze mensen blijven hier lang werken”
In de regio is weinig industrie. Dat is een voordeel voor FrieslandCampina. “We kunnen hier goed aan personeel komen. Juist doordat er in deze hoek van Friesland weinig andere industrie is, hebben wij geen last van concurrentie.” En wie eenmaal binnen is, blijft meestal. “We hebben heel loyale medewerkers, met lange dienstverbanden. Veel mensen komen uit de omgeving en hebben binding met de boeren, die ook onze eigenaren zijn. Vaak heeft een medewerker een broer, zus of neef die boer is. Dat maakt de lijntjes heel kort.” In totaal werken er zo’n 270 medewerkers op de twee fabrieksdelen: de kaasfabriek en de weiverwerking.
Grote stappen gezet
De moderne fabriek draait op techniek, robots en data. “We gebruiken big data om processen te verbeteren en storingen te voorkomen. Onze analisten kunnen vaak al zien dat er iets misgaat vóórdat het gebeurt. Daardoor houden we de verliezen laag en halen we steeds meer rendement uit melk.” Ook op het gebied van verduurzaming wordt veel gedaan. “We hebben een nieuwe melkontvangst, een nieuw energiegebouw en werken steeds minder met gas. Warmtepompen zorgen nu voor een groot deel van de energie die nodig is voor processen zoals pasteuriseren. We zetten stappen naar een fabriek die binnen tien jaar volledig gasloos kan draaien. Dat is ons doel.”
De fabriek vierde onlangs het 125-jarig bestaan. Dat is gevierd in De Rolpeal in Workum, met een avond met medewerkers, oud-medewerkers en leden-melkveehouders. Ook verscheen er een boek over de geschiedenis van het bedrijf.
Tekst Richard de Jonge
Foto’s Ester Bouwsma fotografie en aangeleverd
Lees ook
