Twee eeuwen Zandstra: “Niet alleen schaatsen, maar ook verschil maken”
SNEEK - Wat hebben het oude voormalige kaaspakhuis van Halbertsma in Sneek, een vorkheftruck, een Fries schilderij om maar eens drie dingen te noemen met elkaar gemeen? Ze maken allemaal deel uit van het rijke verhaal van Zandstra, het schaatsbedrijf dat al twee eeuwen lang staat voor vakmanschap, kwaliteit en familietrots. In 2025 viert de firma haar 200-jarig bestaan, met een Koninklijk predicaat én een blik vol vertrouwen op de toekomst.
De kracht van Zandstra? “Je bént Zandstra”, zegt Obbe Verwer, al veertig jaar bedrijfsleider, met een fonkeling in zijn ogen. “Je gaat hier niet werken, je wordt verZandstraat.” En dat bedoelt hij letterlijk.
Van het Schaapmarktplein naar de wereld
Het begon allemaal in 1825, aan het Schaapmarktplein in Sneek. In die karakteristieke winkel in het centrum van de stad, ontwikkelde zich, generatie na generatie, een bedrijf dat zijn hart verloor aan het ijs. In 2024, vlak voor het jubileumjaar, moest diezelfde winkel haar deuren sluiten. Een pijnlijk besluit, vertelt Ineke Buis-Zandstra, de zevende generatie. “Het voelde als het doorsnijden van onze wortels. Maar bedrijfsmatig kon het niet anders. Juist om Zandstra nog eens 200 jaar toekomst te geven.”
In 2019 nam Ineke, na het plotselinge overlijden van haar broer Wouter Thomas Zandstra (eigenaar van 1975-2019), de verantwoordelijkheid op zich om het familiebedrijf voort te zetten. “Het was niet mijn plan, maar samen met mijn man Geert, mijn dochters Hanne en Carlijn en dankzij de ongelofelijke steun van de medewerkers durfde ik het aan. We houden vast aan de waarden die ons groot maakten: kwaliteit en betrouwbaarheid.”
De winkel van Zandstra op het Schaapmarktplein
“Ik koop al uw schaatsen!”
Eén van die medewerkers is dus Obbe Verwer. Als jonge jongen begon hij in Sneek, waar het bedrijf verspreid zat over meerdere panden, loodsen en kantoren. “Zo inefficiënt als de pest”, lacht hij. “We reden met busjes kriskras door Sneek om schaatsen bij elkaar te sprokkelen.”
Zijn mooiste herinnering? Zonder twijfel de fantastische winterweek van 1996. “Toen belde Perry Sport, toen nog een grote sportwinkelketen, op maandagmorgen. Die wilden álle comfortschaatsen van ons kopen. Alles! Ik zei: dat moet ik even overleggen met mijn baas Wouter Zandstra.”
Wat volgde, is inmiddels een heerlijke anekdote: “Ik gaf Wouter de telefoon en die zei doodleuk: ‘U krijgt wat u afgelopen zomer in de voorverkoop heeft besteld.’ En dat was nul! En hij hing gewoon op. Hij zei: ‘We doen het ook voor de fietsenmakers in de dorpen. Niet alleen voor de grote jongens.’ Aan het eind van de week waren we alles kwijt, en íedereen die dat wilde kon schaatsen.”
Verandering
Eén van de grootste veranderingen in de afgelopen veertig jaar? Zonder twijfel de verhuizing van Sneek naar Joure in de jaren ‘80. Toen het bedrijf uiteindelijk de kans kreeg om in die plaats te bouwen, ging het groots. Verwer: “Zandstra liet meteen drie hallen van 1700 vierkante meter optrekken. Ineens zaten we onder één dak. Dat was zo een verbetering. In 1982/1983 hoopten we op een winter, die bleef uit, maar we verhuisden wél met vrachtwagen na vrachtwagen van Post.”
De verhuizing betekende meer dan alleen ruimte: het markeerde ook een kantelpunt in de ontwikkeling van Zandstra. Van assemblagebedrijf naar producent van eigen schaatsen. “We gingen van kopen en in elkaar zetten naar echt zelf maken. Dat ging niet zonder slag of stoot. Maar Wouter Zandstra gaf nooit op. Wat hij wilde? Dat mensen plezier hadden op het ijs.”
Drukte bij Zandstra in de winter van 1976
Een Koninklijk moment
Op 15 maart 2025 werd het bedrijf onderscheiden met het predicaat ‘Koninklijk’. Een zeldzame eer, zeker voor een bedrijf van deze omvang. Carlijn Buis, dochter van Ineke en samen met haar zus Hanne toekomstig eigenaren: “Het was een dag waarin alles samenkwam: geschiedenis, familie, de toekomst. Een prachtige speech van Commissaris van de Koning, Arno Brok, als locatie het Fries Scheepvaart Museum, de mooie toespraak van mijn moeder... nu is het aan de huidige generatie om voort te gaan.”
Obbe relativeert het als altijd: “Wouter had het nooit gedaan, die had dat ‘gedoe’ gevonden. Maar het zegt wel alles over waar we als bedrijf staan. Niet alleen schaatsen maken, maar ook verschil maken.”
Van generatie op generatie
Zowel Carlijn als haar zus Hanne zijn inmiddels nauw betrokken bij het bedrijf, ieder met een eigen rol. “We vertegenwoordigen nu het eigenaarschap”, vertelt Carlijn. “Toen ik klein was, kwam oom Wouter vaak bij ons thuis. Wij speelden in de hallen van het naar Joure verhuisde bedrijf met karretjes. En we konden naar hartlust skeeleren, op de mooie gladde vloeren. Nu kijken we met een zakelijke blik naar de toekomst.”
En wat voor toekomst dat is? Carlijn: “Dankzij het jubileumboek hebben we onze familiegeschiedenis herontdekt. Mijn opa had alles bewaard, maar dankzij twee geweldige historica’s, Willeke Jeeninga en Laura Jonkhoff én de samenwerking met het Fries Scheepvaart Museum, is het echt tot leven gekomen. Dat geeft ons niet alleen trots, maar ook richting. Want die wendbaarheid, dat moet blijven.”
Obbe Verwer en Wouter Zandstra
Het DNA van dit bedrijf zit in alles
Sinds 2021 is Dick van der Bijl de eerste directeur van buiten de familie. Maar ook hij voelt zich opgenomen in het warme bad van Zandstra. “Het DNA van dit bedrijf zit in alles. De betrokkenheid, de passie, de liefde voor het product. En dat vertaalt zich in het werk. Iedereen zet de schouders eronder, juist ook als het lastig is.”
Dick zag geen ijs sinds zijn aantreden (“2021 was de laatste echte winter…”), maar hoopt op een week 24/7 zodra Koning Winter weer toeslaat. “Het bijzondere is: mensen hier wíllen overwerken als het vriest. Ze kijken ernaar uit.”
Zandstra zet volop in op innovatie: duurzaamheid, verbeterde productiemethodes, en vooral: comfortabele schaatsen. “Het gaat om plezier op het ijs”, aldus Dick. “Of het nou op natuurijs is of in een ijsbaan met disco-lichten en opa-oma-momenten.”
Internationaal groeit het bedrijf in onder andere Noorwegen, Zweden en Canada. “Schaatsen is overal anders. We werken met distributeurs en passen onze producten daarop aan. Maar de kern blijft hetzelfde: kwaliteit leveren.”
Hoewel op het moment van ons bezoek op vakantie, wordt Hanne Buis expliciet genoemd door haar zus Carlijn. “Na het overlijden van Wouter heeft zij veel geregeld aan onze kant. Organisatorisch en strategisch. Zonder haar was dit jubileumjaar niet geworden wat het nu is. En dat mag best gezegd worden.”
‘VerZandstraat’ voor het leven
Obbe’s woorden galmen nog na als we de kantine van het bedrijf in Joure verlaten. “Ik kreeg ooit een andere baan aangeboden. ‘Topfunctie’, zeiden ze. Maar het was november. En ik dacht: straks vriest het. Dan moet ik terug naar Zandstra.” Hij zei het af. “Die man zei: ‘Je bent verZandstraat.’ En dat was ook zo.” Een betere samenvatting van 200 jaar familiebedrijf is er niet.
Op zaterdag 13 september was er vanwege het 200-jarig bestaan open dag bij Zandstra in Joure.
Tekst: Henk van der Veer
Beeld: Henk van der Veer, archief Zandstra
