SCHARNEGOUTUM - “Dat de kunstschilders van vroeger zo authentiek waren komt omdat er toen nog geen social media waren. Tegenwoordig lijkt het alsof iedereen elkaars kunstje nadoet. Ik laat me graag inspireren door Rembrandt met zijn licht en donker en ik waardeer het werk van Picasso door zijn frisse kleuren ook. Al begrijp ik niets van zijn abstracte werk. In Spanje heb ik een tentoonstelling van hem bezocht. ‘Vrouw en Kat’, ik zag het niet, hoor. De vrouw niet en die kat ook niet.” Aan het woord is Antonius Schaap (48), kunstschilder te Scharnegoutum.
We hebben afgesproken in zijn woning met achtergelegen atelier in buurtgemeenschap De Pôle bij Scharnegoutum, bestaande uit tien woningen. Samen met zijn man Klaas van Hijum woont de geboren Sneker hier al ruim twintig jaar. Klaas is niet alleen zijn grote liefde, hij heeft er ook voor gezorgd dat Antonius uit een erg diep dal kwam en zich als kunstschilder kon ontplooien.
Achttien paracetamols per dag
“Ik heb mijn vader al op vrij jonge leeftijd verloren, ik heb in 2012 een ernstig auto-ongeluk gehad, en ik heb kort geleden mijn schouder gebroken waardoor ik afgekeurd ben en er is nog veel meer gebeurd. Dat zijn allemaal dingen waar Klaas me doorheen heeft gesleept”, begint Antonius Schaap zijn verhaal. “Met dat auto-ongeluk ben ik aangereden, vol in flank, ik had het motorblok op schoot. Het ambulancepersoneel vond, na mij onderzocht te hebben, dat ik de volgende dag maar naar de huisarts moest gaan. Ik voelde ook niets, maar dat kwam door de adrenaline, want later bleek ik een chronische whiplash te hebben, in mijn nek en rug.
Na dat auto-ongeluk heb ik drie jaar thuis gezeten. Van therapie naar therapie, achttien paracetamols per dag slikken. Dat was de zwaarste periode uit mijn leven en wel zo, dat ik dacht: ik maak er een einde aan, klaar. Klaas heeft me enorm ondersteund en dat heeft, samen met het tekenen en schilderen, me gered. Hij zei: ‘We maken een atelier in de bijkeuken, daar ga jij je gang. Ik zorg dat de hypotheek betaald wordt’. Ik kwam bij Imke Meester terecht. Zij heeft me de fijne kneepjes van het realistisch werken bijgebracht. Zo komt van het een het ander. Dan mag je een keertje voor iemand een hondje tekenen, krijg je opdrachten, rouwkaarten, verjaardagkaarten, ik heb van alles gedaan.
Natte ogen
Ik besefte op een gegeven moment dat ik met een masker liep. Voor de buitenwereld is er niets aan de hand, maar van binnen ga je kapot. Je wordt niet gehoord, mensen begrijpen je niet. Veel onbegrip. Ik ben zelf heel kleurrijk, maar dat was verdwenen. En toen ben ik de huidige weg ingeslagen met erg kleurrijk werk. Ik ben altijd kleurrijk geweest, van kinds af aan. Snekers kennen mij vast als die jongen met die gekleurde haren toen ik bij Xenos werkte. Ik droeg ook altijd kleurrijke kleding en vond Frank Govers ook altijd een bijzondere man. Kleur is eigenlijk altijd belangrijk geweest.
In mijn schilderijen vind ik het leuk als mensen verder kijken dan het kleurrijke geheel. Vaak zit er een dieper gevoel, emotie of karaktertrek in. Dieren zijn puur. Maar ook dieren hebben hun emoties en karakters. Ik probeer eigenlijk herkenbare menselijke karakters, emoties en gevoelens weer te geven in die dieren. Dat doe ik veel met kleur waardoor mensen even dieper moet kijken om de onderliggende karakters, emoties en gevoelens te kunnen zien. Iemand die kijkt, zal alleen kleur zien; iemand die ziet, die zal het voelen. Ik zie vaak dat mensen natte ogen hebben bij bepaalde schilderijen. Maar het is niet alleen zwaar, hoor. Er zijn ook vrolijke karakters.”
Schilderen bij de tandarts
“Mijn inspiratie haal ik uit mijn omgeving. Uit verhalen die tot mij komen. En ik vang in de wachtkamer ook vaak gesprekken op”, refereert hij aan zijn permanente expositie bij tandartsenpraktijk De Jong en Menso aan de Geeuwkade nabij de Waterpoort in Sneek.
Antonius: “Dat zou voor drie maanden, maar er zit geen einddatum aan. Eigenlijk zou het op meerdere plaatsen moeten, want het geeft zo’n goede uitwerking op mensen, die angstig zenuwachtig zijn voor de tandarts. Ik ben er zelf patiënt, het is er prachtig. Fraaie locatie, maar steriel wit zoals bij alle tandartsen. Tijdens een controle heb ik mijn mond opengetrokken en gevraagd of er in zo’n mooie ruimte niet eens wat kunst moest hangen. ‘Geen tijd voor en ik ben kieskeurig’, was het antwoord. Ik heb een foto laten zien en hij was meteen enthousiast. Een week later was er een ophangsysteem en kon ik inrichten. Toen ik daarmee bezig was vroeg ik of ik in die mooie ruimte niet een schildersezel neer mocht zetten. En nu ben ik er op dinsdag en donderdag en elke twee weken op zaterdag; dan zit ik daar lekker te schilderen, maar ook te kletsen met de mensen, uitleg te geven en vragen te beantwoorden. Ook als je er geen patiënt bent, mag je er zo binnenlopen.”
Verborgen liefde
Zaken zoals hier beschreven, hebben ervoor gezorgd dat de donkere wolken in leven van Antonius Schaap zijn verdwenen en dat de zon weer schijnt. Dat laatste is zéker het geval in zijn krap bemeten, maar goed geoutilleerde atelier met op de schildersezel zijn grootste werk tot nu toe: twee olifanten op een 90 x 150 centimeter groot doek. Antonius: “Daar ben ik al een half jaar mee bezig. Niet continu, want ik doe ook andere dingen tussendoor. Ik heb me een beetje laten inspireren door ‘De Kus’ van Gustav Klimt, een heel mooi intiem beeld van een vrouw en een man helemaal in bladgoud. Het doek heeft als titel ‘Romeo en Juliet: verborgen liefde’.
En nee, die titel slaat niet op mij en Klaas. Dat was twintig jaar geleden al geaccepteerd. Meer dan nu. Iedereen verdient een plekje op deze wereld, maar door de multiculturele samenleving is er heel veranderd. Er is minder acceptatie en de tolerantie is helemaal weg. Maar ik trek me daar niet zo veel van aan. Wij lopen er niet mee te koop.” Hij laat een schilderij zien van twee mannetjesleeuwen met als titel ‘Brothers or Lovers’. “Mensen vinden dit lief en teder, maar zien dan niet dat dit twee mannetjes leeuwen zijn. Dit vinden ze mooi, maar zien ze twee mannen op straat hand in hand lopen, kijken ze weg.”
Welke stijl?
Gevraagd naar zijn favoriete schilders uit het verleden zegt Antonius: “Ik probeer me eigenlijk niet te laten leiden door andere kunstenaars. Imke Meester is wel een voorbeeld. Maar er zijn er heel veel met allemaal hun eigen kracht. Door social media is het erg lastig je niet te laten leiden door wat anderen maken, gebruiken of doen. Ik krijg vaak de vraag waar ik het vandaan haal. Wat ik maak is realistisch, maar door het kleurgebruik ook weer niet. Waar valt het onder? is het surrealisme? Realisme? Ik kan er zelf ook geen naam aan geven. Als iemand het weet hoor ik het graag.”
