SNEEK - Frits Piekhaar (1954) is geboren op Java, in de stad Bandung. Frits Piekhaar komt uit een muzikaal gezin van zeven kinderen en thuis was er altijd de geur van eten. Volgens Frits was eten de katalysator, een aanjager tot verbinding. En dat is wat hij en z’n Sneker vriendin Edmee ook gaan doen op zaterdag 11 mei in wijkcentrum De Spil. “We gaan een Kumpulan organiseren. Indo’s zijn ‘Kumpulan’, het betekent letterlijk ‘samenkomen’”, legt Piekhaar uit. Overigens ontmoette hij Edmee ook tijdens zo’n Kumpulan.
Na de Tweede Wereldoorlog komt een grote stroom Indische Nederlanders in Nederland terecht. De kleine Frits Piekhaar is daar eentje van. In oktober 1956 komt het gezin Piekhaar - vader is werkzaam bij de Koninklijke Marine Luchtvaartdienst op maritiem vliegkamp De Kooy in Den Helder - naar Nederland. Deze ‘Indo’s’ zoeken elkaar op en organiseren Kumpulans, een samenkomen van gelijkgestemden.
Bijpraten met Indische lekkernijen
‘Kumpulan’ betekent oorspronkelijk: ‘bijeenkomst van de desahoofden met de inlandse districtshoofden en de regent’. Het heeft intussen de betekenis gekregen van een gezellig samenzijn waarbij onder het genot van een rijsttafel en andere Indische lekkernijen bijgepraat wordt over allerlei zaken. In Nederland wonen er anno nu maar liefst twee en een half miljoen mensen die op een of andere manier verbinding hebben met Indonesië. Die verhalen kunnen tijdens de Kumpulan worden doorgegeven. “Als ik niet weet waar ik ben, maakt het niet uit war ik heen ga; het gaat erom hoe je als mens bent”, zegt Frits Piekhaar.
Uitgescholden in Den Helder
Voordat Frits Piekhaar over de Kumpulan in Sneek vertelt, gaat hij nog even terug naar hoe ruim een halve eeuw geleden in het Noord-Hollandse Den Helder tegen hem aan werd gekeken.
“We woonden in Breezand en ik heb daar nooit het gevoel gehad dat ik minder was dan een ander, of dat ik een kleurtje had. Mijn zusters waren helemaal geliefd bij de jongens en zijn later ook getrouwd met Hollanders. Voor mij veranderde dat toen ik met de bus naar het voortgezet onderwijs in Den Helder ging. Ik werd elke dag uitgescholden door een jongen die voorin de bus zat. ‘Hé, zwarte’, zei hij, op een rotmanier. Ik trok het mij niet aan, maar ik begreep het niet. Toen ik voor het eerst op het schoolplein aankwam stonden daar oudere Indische jongens en het eerste wat ze tegen mij zeiden was: ‘Hé, vuile stinkboer’. Hahaha!”
Iedereen is welkom
Frits werkte, eerst als machine bankwerker en later bij de brandweer, tot z’n pensionering op de Rijks Scheepswerf in Den Helder. In die stad organiseerde hij voor het eerst een Kumpulan in 2019.
Als ik niet weet waar ik ben, maakt het niet uit waar ik heen ga; het gaat erom hoe je als mens bent
Frits: “We noemen het daar de ‘Rumah Makan’ oftewel ‘De Eetkamer’ en we doen het in Den Helder zes keer per jaar. Met als doel verbinding zoeken. De eettafels zijn inclusief, dat wil zeggen voor iedereen: Blank, zwart, geel, atheïst en Jood, allemaal zijn ze welkom! Daarbij is uiteraard de Indische cultuur belangrijk. Daarom ook alleen maar Indisch eten. Mensen hoeven niet te reserveren. Je gaat zitten waar plek is. Daardoor zitten mensen allemaal door elkaar, hartstikke gezellig.”
Kumpulan in Sneek
Vorig jaar organiseerden de naasten van Edmee, onder wie Frits, een verjaardagsfeestje in wijkcentrum De Spil in Sneek. Daardoor raakten ze in contact met Leo Brouwer van het wijkgebouw en zo werd het plan geboren om ook in Sneek een Kumpulan te organiseren. Eerder werd er ook al eens een Kumpulan in Sneek georganiseerd, maar dat verwaterde al snel weer, mede doordat er weinig bekendheid aan het Indonesische feest werd gegeven. Het is dus een herstart. Hoe heeft Frits dat aangepakt?
“Ik heb mijn superteam, een vriendengroep uit Den Helder en Leeuwarden, gevraagd om mij te helpen en die waren meteen helemaal ‘voor’. We gaan een hele gezellige Indische middag organiseren voor de Indische en Molukse ouderen én Hollanders. Inclusief, hè! Op dit moment hebben we al een vijftig aanmeldingen. Ik geef jullie graag het programma: na de ontvangst met een inloop vanaf halfdrie beginnen we om drie uur. We gaan dansen op de muziek van Hot News, een hele goede Indische rockband. En niet te vergeten Tyar Zitter, een bijzondere jonge muzikant van achttien jaar. Toen Tyar tien jaar werd, kreeg hij zijn eerste gitaar en ging op gitaarles. Nu, dat heeft goed uitgepakt. In 2020-2021 deed Tyar mee aan The Voice Kids en sinds die tijd wordt hij op Pasar Malams en kumpulan-bijeenkomsten gevraagd.”
Pitjit massage
“Ons team heeft kebaya kleding (batik kleding - red.) aan, kanten bloesjes, en ik draag altijd een blankon, een speciaal hoedje. Dat allemaal terzijde. Veel leuker is om te vertellen dat er ook dames zijn die Pitjit massage komen geven, dat is in Indonesië nog altijd een onderdeel van het dagelijkse leven. Je kunt er simpelweg niet omheen, lekker kneden.
Peter Lemke uit Sneek komt met een grote verzameling boeken. Verder komen Tjeerd Ligthart, wie kent hem niet in Sneek, en Toko Augustina. Het is eigenlijk kleine Passar kitjel. En je kunt vanaf drie uur ‘s middags tot acht uur ’s avonds lekker Indisch eten. En ook aardig om te vermelden: we hebben een loterij met mooie prijzen. We hebben er ontzettend veel zin in en weten ons gesterkt door een aantal Sneker sponsors!”
