Toelichting op de aanbouw/verbouw van de Martinikerk
In het onderstaande artikel, overgenomen van de site https://pknsneek.nl/, staat het hele proces beschreven in een brief aan de PKN-gemeente van Sneek. Uit die brief wordt duidelijke dat ‘de werkgroep gebouwen’ van de PKN Sneek, niet over één nacht ijs ging!
Ga er maar even voor zitten…
Geachte gemeente,
Als werkgroep gebouwen hebben we de behoefte om u in te lichten over het proces en het ontwerp, wat we tot nu toe hebben doorlopen. Hiervoor willen we beginnen de verschillende stappen in een chronologische volgorde voor u op papier zetten.
Over het proces
Op 2 november 2017 heeft de kerkenraad het besluit genomen om de Martinikerk als enige kerk voor PKN Sneek te gebruiken. Vervolgens is vanuit de kerkenraad een kleine commissie samengesteld die een pakket van eisen heeft opgesteld waaraan de Martinikerk moet voldoen. In het voorjaar van 2018 is een werkgroep gebouwen geïnstalleerd die met dit pakket aan het werk is gegaan.
De werkgroep heeft zich in het begin van zijn bestaan georiënteerd op de vraag: “welke architect kunnen we vragen voor de verbouw van de Martinikerk”. Hiervoor zijn we terecht gekomen bij Kijlstra–Brouwer architecten in Beetsterzwaag. Na het maken van een schetsontwerp hebben we, in het najaar van 2018, de strategie voor duurzaamheid onderzocht.
In het begin van 2019 is een eerste voorlopig ontwerp, inclusief begroting, gepresenteerd aan de gemeente Súdwest Fryslân. Het resulteerde in een negatief besluit, vanwege verkeersoverlast en gevaarlijke situaties door de in-/uitgang aan de Grote Kerkstraat.
Vanuit de werkgroep zijn een viertal klankbordgroepen benoemd. Hiervoor is een oproep gedaan om zich op te geven, waar goed gebruik van is gemaakt. De groepen zijn een aantal keren bij elkaar geweest. Gaandeweg is gebleken dat er meer duidelijk moest komen over het ontwerp. Als werkgroep zijn we ons bewust dat we vroeg zijn geweest met klankbordgroepen. De klankbordgroepen hebben echter ook hun eigen inbreng gehad in het nu voorliggende ontwerp. Binnenkort gaan wij verder met de klankbordgroepen met de praktische uitwerking van het ontwerp.
In het voorjaar van 2019 zijn een viertal voorlopige ontwerpen voorgelegd aan de gemeente SWF, Rijksdienst Cultureel erfgoed RCE en Hûs en Hiem. Dit bleken achteraf voor de verschillende partijen praatstukken.
In mei van 2019 hebben we een nieuw ontwerp gepresenteerd. Hierbij hadden wij als werkgroep het idee, na alle afwijzingen, dat we hiermee op de juiste weg zaten. Vanuit de kerkrentmeesters en kerkenraad was een akkoord over het ontwerp en de begroting. Bij de inloopmomenten werd er positief op gereageerd. Vervolgens is het ontwerp aan de verschillende partijen gezonden. Na de zomervakantie kregen we na aanvankelijke positieve reacties toch een negatief advies.
Omdat we qua ontwerpen aan het eind van de mogelijkheden zaten, hebben we de gemeente SWF gevraagd om duidelijke randvoorwaarden, die er nog niet waren, op te stellen waaraan een nieuw ontwerp tussen twee monumenten (kerk en klokkentoren) zou moeten voldoen. Eind oktober 2019 zijn de randvoorwaarden door de gemeenteraad SWF akkoord verklaard.
Nadien is er door de architect hard gewerkt aan een nieuw ontwerp, dat voldoet aan de gemeentelijke randvoorwaarden en ons pakket van eisen. Hierbij zijn de ingrepen die gedaan worden ingrijpender. De oude kosterswoning en de voorhof worden gesloopt en er komt een ovale eerste verdieping. De hoofdentree wordt verplaatst naar de ruimte tussen de klokkentoren en de sacristie, in de kelder komen toiletten en voorraadruimte. De begane grond wordt aan de Grote Kerkstraatzijde volledig van glas. De keuken en balie komen centraal in de ruimte op de begane grond. Na de inloopmomenten, gemeenteavond en akkoord van de kerkenraad, vlak voor Kerst 2019, zijn de plannen neergelegd bij SWF voor de aanvraag omgevingsvergunning.
In het begin van dit jaar zijn de plannen gepresenteerd op onze kerkelijke website en openbaar gemaakt door SWF. Ter advisering heeft SWF de welstandcommissie Hûs en Hiem gevraagd het ontwerp te beoordelen. Dit heeft na de nodige miscommunicatie en ongewenste publiciteit geresulteerd in een positief advies aan de gemeente SWF. Ook RCE heeft positief geadviseerd op het ontwerp. Door diverse adviseurs met hun eigen werkgebieden zijn door SWF rapportages opgevraagd. De resultaten hiervan zijn bekend en staan geen positieve advisering in de weg.
Als werkgroep zijn we blij tot dit punt te zijn gekomen. Eind maart verwachten we een uitspraak van de gemeente SWF op de aanvraag omgevingsvergunning. We hopen rond de bouwvakantie de omgevingsvergunning binnen te hebben.
Het uiteindelijke ontwerp heeft als eigenschappen dat het ontmoeten, inspireren en dienen wil uitstralen.
Dat heeft geleid tot een transparante, open centrale ontmoetingsruimte die verbindt met alle andere ruimtes. In het hart van deze ruimte is de keuken/balie opgenomen met daarboven als verdieping, een ovale ruimte die als grote vergaderzaal kan dienen. De ovale vorm van de keuken en de grote vergaderzaal zijn bijzonder en doordat ze, aan de buitenzijde, bekleed worden met gepatineerd koper tonen ze een eigen karakter in het geheel.
Doordat de voorhof en de kosterswoning er niet meer zijn is op de begane grond een soort plein ontstaan. Een plein dat zich als geheel verbindt met het door de landschapsarchitect Sven Ingmar Andersson ontworpen lijnenspel vanaf het Oud Kerkhof, Martiniplein en Grote Kerkstraat. Binnen dit ontwerp zijn vanuit de ruimte rondom de Martinikerk lijnen bepaald die vanuit alle hoeken tezamen komen bij de preekstoel. Een mooie aanduiding om weer te geven dat vanuit de stad de lijnen samen komen bij de preekstoel in onze kerk.
De bijzondere vorm van dit nieuwe definitieve ontwerp is ontstaan doordat het zich qua architectuur moest onderscheiden, een eigen open karakter moest hebben en met respect voor beide monumenten, kerk en klokkentoren, op een moderne manier de functies bij elkaar moet brengen. Daardoor moest het ook de omringende bestaande ruimtes logisch met elkaar verbinden. Verder brengt het de oude oorspronkelijk muren van de kerk en de sacristie weer in het zicht.
In het Oosterkoor komt een bijzonder plafond. Daarmee wordt het Oosterkoor veel beter te gebruiken omdat het nu afzonderlijk kan worden verwarmd. Ook in de kerk zijn aanpassingen. Er gaan banken weg, de noordzijde kraak wordt aangepast, onder de kraak komen twee kleinere vergaderzalen. Ook in de zuidbeuk komen twee ruimten. Binnen niet te lange tijd komen wij hier via PS nog uitgebreid op terug.
In de laatste beoordelingen van de welstandscommissie Hûs en Hiem en het RCE is gebleken dat men positief op het ontwerp zal reageren naar de gemeente SWF. Er is veel waardering voor de wijze waarop onze architect op een gedurfde en eigentijdse manier oud en nieuw, binnen de beschermde stadsomgeving heeft weten te realiseren.
Met dit ontwerp wordt wel een gebaar gemaakt. Dat dit ontwerp ook reacties oproept die minder positief zijn was te verwachten.
Je moet je echt goed in het geheel verdiepen en dan gaat het ook zeker aanspreken. Als werkgroep gebouwen zijn wij blij met dit ontwerp. Het heeft veel energie gekost om zover te komen maar wij hebben ook veel energie van betrokkenen onderweg gekregen. Het meeleven vanuit onze eigen kerkelijke gemeente, maar ook de betrokkenheid vanuit de gemeente SWF, RCE en welstandscommissie heeft bijgedragen aan waar wij nu mee aan de slag kunnen. Op een prachtige, centrale, oude plek in onze mooie stad.
Tekeningen en art-impressions
Op deze site staan de tekeningen en art-impressions van hoe het hele plan eruit ziet:
https://pknsneek.nl/files/Presentatie-Verbouw-def.pdf
