Fries Symfonie Orkest speelt filmmuziek in Bolsward

Bolsward - Het Fries Symfonie Orkest is op 23 en 28 juni (Leeuwarden en Bolsward) weer te horen met de traditionele gratis toegankelijke zomerconcerten. Filmmuziek is voor velen een feest van herkenning en het is bijna altijd heel beeldende muziek. Het is immers bedoeld om een bepaalde sfeer te versterken, het kondigt onheil aan, of het leidt je binnen in een andere wereld. Natuurlijk komen er ook Nederlandse en zelfs twee Friese componisten aan bod. Een van hen is Arjan Kiel uit Joure, van wie het orkest een nieuw stuk in première brengt.

Een film zonder muziek is ondenkbaar

Muziek versterkt de sfeer, kondigt onheil aan, of leidt je binnen in een andere wereld. Dat maakt muziek voor elke film onmisbaar. Maar vervolgens zijn er voor de keuze van de muziek talloze mogelijkheden. Soms ligt de keuze van de muziek voor de hand, bijvoorbeeld als er een filmversie van een opera wordt gemaakt. Dat is in dit programma het geval bij de Ouverture Don Giovanni van Mozart. Uit die film spelen we uiteraard de originele operamuziek. Klassieke thema´s zijn ook heel geschikt als herkenningsmelodie. Voor de destijds immens populaire Britse serie De Onedin Line werd bijvoorbeeld het Adagio uit de balletmuziek bij Spartacus van Aram Katsjatoerian gebruikt.

Natuurlijk is er ook veel muziek speciaal voor een bepaalde film gecomponeerd. Een van de grootste filmcomponisten was ongetwijfeld Dmitri Sjostakovitsj. Hij had (en heeft nog altijd) een dubbel gezicht: Sjostakovitsj gold als een politieke dwarsligger, maar was ook het artistieke paradepaardje van de Sovjetautoriteiten. Met De horzel (1955) dat een episode uit de Italiaanse vrijheidsstrijd anno 1840 beschrijft, liet Sjostakovitsj weer een ander muzikaal gezicht zien: hij kon kennelijk ook heel romantisch en melodieus uitpakken. De Romance uit deze film zal iedereen in een of andere vorm wel herkennen.

Het komt ook voor dat bestaande klassieke muziek een heel expliciete functie heeft in de film. Zo wordt het in A Clockwork Orange van Stanley Kubrick gebruikt om de geest van een crimineel door conditionering te ‘genezen’, en een van de stukken die de ‘arts’ daarvoor gebruikt is de Ouverture Wilhelm Tell.

Nederlandse en Friese filmcomponisten niet vergeten

Een van de bekendste Nederlandse filmcomponisten is Rogier Van Otterloo, die de muziek schreef voor succesvolle Nederlandse speelfilms als Turks Fruit (1973), Keetje Tippel (1975), en vooral van de legendarische soundtrack van Soldaat van Oranje (1977).

Ook de Friese Cees Bijlstra was een veelgevraagd filmcomponist. Hij schreef de muziek voor films van Pieter Verhoef als Maten, De Dream en De Vuurtoren. Voor zijn filmmuziek bij De Dream won Bijlstra in Tsjechië de Karlovy Vary prijs. Nynke – ook een film van Verhoef – werd zijn beste filmscore.

We eindigen dit programma ook met een Friese filmcomponist. Arjan Kiel (www.arjankiel.nl) is van huis uit toetsenist, maar richt zich sinds 2008 volledig op het componeren van (klassieke) muziek voor symfonieorkest en symfonisch koor, film en multimedia. Over de Friesische Melange in Wien – dat het Fries Symfonie Orkest bij dit concert in première brengt, zegt hij:

‘Na het zien en horen van het nieuwjaarsconcert van het Weens Philharmonisch Orkest, raakte ik zo gefascineerd door de Weense wals dat ik er een studie van heb gemaakt en met heel veel plezier er zelf een heb geschreven. Mijn wals Friesische Melange in Wien bevat behalve serieuze elementen – het eerste thema dat steeds terug komt – ook feestgedeeltes (in het refrein) en een iets meer duister, dreigender stuk in het midden, wat weer uitmondt in een uitbundig einde!’

Gegevens

‘Music for the Movies : feest van herkenning
Fries Symfonie Orkest o.l.v. Gerhart Drijvers
· zo. 23 juni, aanvang 13.00 uur, Leeuwarden (Oldehoofster Kerkhof 1, 8911DM), ihkv Cityproms
· do. 27 juni, 20.00 uur, Martinikerk Bolsward (Groot Kerkhof 1, 8701 HG), ihkv de Heamieldagen
Beide concerten toegang gratis

Programma

Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) - Ouverture Don Giovanni
Aram Katsjatoerian (1903-1978) - Adagio uit Spartacus
Dmitri Dmitrijevitsj Sjostakovitsj (1906- 1975) - Delen uit De Horzel (de Gadfly)
Gioacchino Antonio Rossini (1792-1868) - Ouverture Wilhelm Tell
Rogier van Otterloo (1941-1988) - Thema uit Soldaat van Oranje
Cees Bijlstra (1946-2004) - Muziek bij de film Nynke
Arjan Kiel (geb. 1968) - Friesische Melange in Wien