AMV Docent Theo Wiersma hangt blokfluit aan de wilgen
Sneek - Kunstencentrum Atrium neemt afscheid van een van zijn meest bevlogen muziekdocenten, Theo Wiersma. De leraar Algemene Muzikale Vorming (AMV), van wie hele gezinnen les hebben gehad, gaat na 41 jaar voor de klas te hebben gestaan nog 1 keer diploma’s uitreiken aan tweedejaars leerlingen AMV. Dit zal gebeuren op dinsdag 30 juni en donderdag 2 juli in de Noorderkerkzaal.
GrootSneek had in maart van dit jaar een uitgebreid interview met Theo Wiersma, dat onderstaand integraal is weergegeven.
Theo Wiersma: Perfectie tot de laatste snik
Eenenveertig jaar is hij docent Algemene Muzikale Vorming bij de muziekschool in Sneek, later onderdeel van het Cultuur Kwartier Sneek, Theo Wiersma. Aan het eind van dit seizoen hangt hij de lier aan de wilgen. Een portret van een opmerkelijk man.
Jan, Pier, Tjoris en Corneel varen bij hem nog steeds te Kaap’ren; Kortjakje heeft haar boek vol zilverwerk en is nog steeds alleen op zondag niet ziek en de Grote klokken zeggen nog steeds Bim Bam terwijl de kleine klokken tikke, takke, tikke, takke zeggen. Theo Wiersma, de ‘grootmeester’ van de Algemene Muzikale Vorming (AMV) in Sneek en omstreken, inmiddels 59 jaar oud is niet zo van de vernieuwing. Bij hem geen ‘Kinderen voor Kinderen’ schlagers, nummers uit ‘The Voice Kids’, of keyboards, maar authentieke kinderliedjes, de blokfluit, cimbaal en xylofoon. Ouderwets? Dacht het niet…..lees maar door.
Jeugd
Zijn ouders waren, zoals hij het zelf noemt, ‘Diepfriezen’. Moeder kwam uit Minnertsga en vader Wiersma werd geboren in Oudega (toen nog Wymbrits). De familie verhuisde in de jaren vijftig naar Voorburg, waar Theo in 1955 ter wereld kwam. Het verblijf in het westen duurde tot grote opluchting van zijn moeder, die heimwee had naar het Friese land, niet lang want in 1957 toog de familie naar Sneek.
“Grappig dat het lokaal, waar we nu zitten vroeger onderdeel uitmaakte van mijn lagere school: De Eben Haezer School aan het Oud Kerkhof. Dit was de zesde klas en meneer Postma was toentertijd onze meester. Je zou kunnen zeggen dat ik hier eigenlijk de basis heb gelegd voor mijn verdere werkzame leven. En dat er ook op deze plek een einde aan komt. Het cirkeltje is rond”.
Terug naar de muziek: “Ik had een mooie jongenssopraan en ik moest dan ook van meester Postma vaak voorzingen. Die herkende mijn muzikaliteit. In die tijd bestond er nog geen Martini Jongenskoor. Wel heb ik een poosje gezongen in het jongenskoor van Wybren Valkema, maar een lang leven was dit niet beschoren aangezien ik meer geïnteresseerd was in buitenspelen en sporten”.
Theo ging na de lagere school naar de Christelijke Rehoboth Mulo aan de Lindenlaan. “Ik had toen al een jaartje of twee blokfluit les”. Maar de echte doorbraak op muziekgebied kwam toen mijn moeder mij voor de keuze stelde: of je gaat naar catechisatie of je sluit je aan bij de muziekgroep van de kerk”. Die stond onder leiding Folkert Binnema, die het muzikale talent van Wiersma onderkende, hem daarnaast ook pianoles gaf en hem adviseerde verder te gaan in de muziek.
Muziek Pedagogische Academie
Dat gebeurde ook, want na de Mulo ging Theo Wiersma naar de Muziek Pedagogische Academie in Leeuwarden, waar hij drie vakken studeerde: AMV, Blokfluit met piano als bij-instrument en Koordirectie. Aangezien je op de MPA in maximaal twee vakken mocht afstuderen kreeg hij allen voor AMV en blokfluit een onderwijsakte.
Overigens gaf hij toen al twee jaar les aan de toenmalige Muziekschool in de Looxmastraat. “Folkert Binnema was daar docent en Bram Feenstra directeur. Die waren van mening dat ik dat als ‘broekje’ van 18 jaar wel aankon, dus zo geschiedde. Ik gaf Algemene Muzikale Vorming met dispensatie zeg maar. Na mijn afstuderen kwamen daar de lessen blokfluit bij”. En dat was het begin van de carrière in de muziek van Theo Wiersma die 41 jaar zou duren.
Belangrijkste veranderingen
“De belangrijkste omslag die ik in mijn carrière heb meegemaakt vond ongeveer 14 jaar geleden plaats. Nadat we in de ruim twee decennia daarvoor elk jaar weer met verdergaande bezuinigingen te maken kregen, waardoor het culturele onderwijs steeds verder afkalfde, trad er 14 jaar geleden in Sneek een college van B en W aan, dat de cultuur echt een warm hart toedroeg. De plannen voor het huidige Cultuur Kwartier Sneek kregen toen vorm en werden door het toenmalige college van B en W met verve verdedigd tegenover de gemeenteraad. Cultuur stond niet bij iedereen even hoog op de prioriteitenlijst, maar burgemeester Arno Brok en wethouder Hans van den Broek hebben toen het verschil gemaakt. Er werd jaarlijks geld voor gereserveerd, zodat bij de herindeling in 2010/2011 het financiële plaatje voor het hele Cultuur Kwartier voor een belangrijk deel rond was. Wat we nu hebben, niet in de laatste plaats door algemeen directeur Lieuwe Toren, is uniek in heel Friesland en daar gaan we de komende decennia de vruchten van plukken. Sterker nog, dat doen we nu al”.
AMV
Maar ook ten aanzien van de Algemene Muzikale Vorming hebben er de nodige wijzigingen plaats gevonden. Een paar decennia geleden was de blokfluit zowel middel als doel. AMV was toen blokfluit-les. “Daar heb ik vanaf het begin van mijn carrière tegen gevochten. AMV is veel breder dan alleen de blokfluit. Je mag de blokfluit wel als middel gebruiken om je doel te bereiken, maar niet andersom. Een uur AMV hoort te bestaan uit een scala van didactische activiteiten, een voorgerecht, een hoofdgerecht en een toetje. De spanningsboog mag niet langer dan een minuut of zes op hetzelfde onderwerp gericht zijn. Dan verliezen kinderen hun aandacht. Ze moeten het leuk en leerzaam vinden en liefst opschrikken als het uur alweer voorbij is”.
“Daarnaast kun je muziek niet los zien van de tijd en de cultuur waarin het is ontstaan. Een boek vol zilverwerk zegt kinderen niets, wanneer ze de tekst van ‘Altijd is Kortjakje ziek’ horen. Ik heb thuis een bijbeltje dat rijk versierd is met schoonschrift en dat zilveren beugeltjes heeft. Het begrip zilverwerk krijgt dan inhoud. Idem dito met ‘Al die willen te Kaap’ren varen’. Jan. Pier, Tjoris en Corneel waren zeelieden die rond Kaap de Goede Hoop voeren, met uitzicht op de Tafelberg. Als je dat beeldend bij de kinderen brengt, wordt het een spannend jongensboek en vergeten ze zowel de muziek als de verhalen er omheen nooit weer”.
Ouderwets?
“Ik ben niet zo’n vernieuwer. Meer een perfectionist. Never change a winning team. Als de kinderen het mooi vinden, en belangrijker nog, ik mijn doel bereik dat ik ze er bepaalde aspecten van hun muzikale vorming mee kan bijbrengen, waarom zou ik het dan veranderen?”
“Verandering betekent niet per definitie verbetering. Ik ben altijd bezig geweest met het verder perfectioneren van mijn lessen. Heb alle doelstellingen per les uitgewerkt in werkvormen, en tijd. Heel veel verschillende activiteiten, maar allemaal gekoppeld aan iets dat ze moeten leren. Bezig zijn, klappen, zingen, met de xylofoon en ook ja, met de blokfluit, maar dan als onderdeel van”.
Mappen
“In de loop der jaren heb ik enorm veel energie gestoken in een systematische opbouw van de twee jaar Algemene Muzikale Vorming. Als een van de kinderen een les mist om wat voor reden dan ook, dan moet ik ze bij praten, anders missen ze een essentieel stukje van het geheel. Maat, ritme, noten lezen, klankkleur, instrumenten, kortom alle aspecten van de vorming, waar ook ‘speelse’ theorie bij hoort, komen er in aan de orde”
“Het eerste jaar vormt de basis. In het tweede jaar volgt er een verdieping. In dat jaar vindt er een gezamenlijk concert plaats van de leerlingen AMV en het jeugdorkest van het Stedelijk Muziekkorps Sneek ‘On the Move’, een avond waarbij ik geniet met en van de kinderen. Vaders en moeders zitten dan apetrots in de zaal wanneer hun kind optreedt in ‘het echte’ Theater Sneek. Het mes snijdt natuurlijk aan twee kanten. Want enerzijds is het een prachtig hoogtepunt van twee jaar AMV en aan de andere kant mogen de kinderen na afloop de blaas- en slagwerkinstrumenten van het orkest bekijken, vasthouden en eens proberen of ze er geluid uit krijgen. Bovendien sluit het aan bij het onderdeel ‘muziekinstrumenten’ dat ‘toevallig’ op dat moment binnen AMV aan de orde is”.
Hoogtepunten?
“Ik ben niet een man van de hoogtepunten. Ik ben heel gelijkmatig, maar wel bevlogen. En daarnaast iemand die graag de touwtjes in handen wil houden. Dus ben ik heel consequent. Dit zijn mijn regels en daar moet je je aan houden. Daar hebben kinderen geen enkele moeite mee. Sterker nog, die duidelijkheid wordt op prijs gesteld want ze weten precies waar ze aan toe zijn. Lieuwe Toren heeft wel eens gezegd: Theo, dat is een instituut in een instelling”.
Theo Wiersma geeft nu alleen nog les aan groepen AMV bij het Atrium (voorheen ook piano- en blokfluitles). “Dat was geen volledige baan, maar dat heb ik al die jaren ruimschoots aangevuld met mijn eigen lespraktijk blokfluit, de directie van enkele koren, een deeltijdbaan als vakleerkracht muziek op basisscholen, en SKVF vakleerkracht voor ondersteuning van leerkrachten. Bij elkaar kwam dat neer op werkweken van 60 uur. Daar heb ik allemaal een punt achter gezet de afgelopen tijd. Ik merk conditioneel dat de uiterste houdbaarheidsdatum dichterbij komt. Ik ben nu nog gezond en kan er beter stoppen terwijl ik het nog leuk vind, dan dat ik over twee jaar zeg: Ik had er toen mee op moeten houden”.
En nu?
“Eigenlijk geen idee. Er liggen geen plannen. Ik ben benieuwd hoe straks deze leegte aanvoelt, vooral zonder al die fijne kinderen om mij heen. Het was uitdagend om met hen samen te werken. Ik heb van hen genoten. Na de zomervakantie eerst maar even een tijdje pas op de plaats, even niets doen. Daarna wachten er mogelijk nog wel vrijwilligersfuncties op mijn inbreng. Zoals dat van kerkrentmeester, een functie die ik al 12 jaar met erg veel plezier vervul”.
En ook daar horen de zaakjes prima voor elkaar te zijn. Het moge duidelijk zij: Perfectie tot de laatste snik.
