‘Graf te Blauwhuis’ een Reviaanse tentoonstelling
Gedicht en geschiedenis zijn onderwerp van een kleine, ‘Reviaanse’ tentoonstelling in café De Freonskip te Blauwhuis. Het verhaal van Gerrit Rijpma stond ook centraal bij de 4 mei-herdenking in Blauwhuis.
Huize Het Gras
Gerrit Rijpma werd doodgeschoten bij een razzia te Abbegaasterketting. Het was 8 februari 1945, de Duitsers hadden lucht gekregen van onderduikers in de boerderijen daar – waaronder die van de Rijpma’s. Hij vluchtte met een bootje. Broer Yp Rijpma moest de stervende Gerrit dragen. Thuis kreeg hij het Heilig Oliesel, een detail dat Reve niet onberoerd zal hebben gelaten.
Reve, toen nog voluit Gerard van het Reve, woonde tussen 1964 en 1971 in een oude arbeiderswoning in Greonterp, vlak bij Blauwhuis. Daar, in Huize Het Gras zoals hij het doopte, leefde hij samen met niet een, maar (vanaf 1969 tenminste) twee jongere jongens: Teigetje en Woelrat, oftwel Willem Bruno van Albada en Henk van Manen.
Inrichting tentoonstelling
Teigetje en Woelrat toonden zich zeer bereidwillig, ze brachten allerlei spullen in: zeldzame foto’s van het leven in en om Huize Het Gras, het originele handschrift van het gedicht, de kroontjespennen waarmee het werd geschreven. Reve kocht destijds een hele voorraad bij Brouwers Warenhuis in Blauwhuis.
Ook zijn er foto’s van de familie Rijpma, en het ovalen, emaillen portret dat ooit het graf van Gerrit Rijpma sierde.
Gedicht
Van de buurvrouw in Greonterp, Siuwke Hofmeijer-Rijpma, hoorde Van het Reve het trieste verhaal van haar jonggestorven jongste broer. Het graf, voorzien van een aanminnig portret, trof hij aan op het kerkhof van de Sint Vituskerk, waar hij ’s zondags de mis bezocht. En zo schreef hij het gedicht Graf te Blauwhuis, dat tot de wereld kwam in het brievenboek Nader tot U. GRAF TE BLAUWHUIS
(voor buurvrouw H., te G.)
Hij rende weg, maar ontkwam niet, en werd getroffen, en stierf, achttien jaar oud. Een strijdbaar opschrift roept van alles, maar uit het bruin geëmaljeerd portret kijkt een bedrukt en stil gezicht. Een kind nog. Dag lieve jongen.
Gij, die Koning zijt, dit en dat, wat niet al, ja ja, kom er eens om, Gij weet waarom het is, ik niet. Dat Koninkrijk van U, weet U wel, wordt dat nog wat? ,,Gerard kennende, zou hij dit heel, heel, heel bijzonder hebben gevonden”, zegt Woelrat. ,,Dit gedicht raakt precies de essentie van de oorlog. Aan het eind richt hij zich tot God. Dat moet toch alle Nederlanders aanspreken, die begrijpen ook niet hoe oorlog te rijmen is met het Koninkrijk Gods en noem maar op. En dat gaat maar door, wat het ook een modern gedicht maakt. Al was Gerard ook een romantisch-decadent schrijver. Gefascineerd door de dood en het vitalisme, en door die jongen die juist niet dood wilde, maar toch moest sterven.”
De tentoonstelling is te zien tot en met zondag 1 oktober. Café De Freonskip Blauwhuis, Vitusdyk 15, 8615 LL Blauwhuis FRL
Openingstijden (toegang gratis) - Dinsdag tm zaterdag van 12.00 – 20.00 uur. - Zondag van 14.00 – 20.00 uur
NB. Tot en met dinsdag 29 augustus gesloten in verband met dorpsfeest.
Herdenkingsplek In de Sint Vituskerk van Blauwhuis kan bij een foto van Gerrit Rijpma een kaars ontstoken worden en (in stilte) gebeden worden.
