SNEEK - Eigenlijk wil je niet over oorlog hoeven nadenken en praten. Je wilt niet sterven, bang zijn en moeten vluchten voor oorlog. Je wilt leven en liefhebben. In Sneek ontmoet ik de Oekraïense Maryna Katasonova die wél moest vluchten voor oorlog. Het heeft haar leven en dat van haar elfjarige dochter voor altijd veranderd.
Mijn eerste ontmoeting met Maryna vindt plaats in de bibliotheek. Voordat Maryna haar verhaal vertelt, geeft ze me een doosje met zelfgemaakte chocoladetruffels en een prachtig schilderij, gemaakt door haar dochter. Daarna laat ze een boekje zien, waarin ze in bloemrijke taal en op poëtische wijze haar gedachten en emoties over oorlog en vrede opschrijft. “We hebben allemaal de zon; mensen over de hele wereld worden verliefd, krijgen kinderen, creëren symfonieën en gedichten, doen wetenschappelijke ontdekkingen. Deze ontdekkingen zouden de vrede moeten dienen en niet de oorzaak van vernietiging moeten zijn”, vertelt ze via de vertaalapp. Waar kennis van de Nederlandse taal tekort schiet, vertelt haar expressieve gezicht wat ze voelt en bedoelt. Soms vullen haar ogen zich met tranen. Op andere momenten breekt een lach door op haar gezicht.
“Eigenlijk was alles perfect”
Maryna woonde met haar dochter en haar nu 28-jarige zoon in Horishny Plavni, een belangrijke industriestad in centraal Oekraïne. “Na de scheiding van mijn man had ik twee banen, één in een ijzerertsfabriek en één als journalist bij een radiostation. Werken voor de radio was een droom die werkelijkheid werd. Eigenlijk was alles perfect. Ik had net een hypotheek afgesloten voor een appartement, toen de oorlog uitbrak. De oorlog heeft mijn leven en dat van mijn elfjarige dochter voor altijd veranderd! Het heeft ons gevoel van veiligheid en vrede voorgoed weggenomen. Meerdere keren per dag hoorden we het luchtalarm afgaan. Elke keer dat we dekking zochten, hield ik de hand van mijn kind vast en bad, dat God de dreiging van de dood van ons zou afwenden!”
‘Radio Oekraïne’ vanaf Texel
Iedereen die ze lief had achterlaten, waaronder haar nu 75-jarige moeder, was lange tijd geen optie. Maar op een gegeven moment overwon de angst die haar van binnenuit vervulde. “Ik had de kracht niet meer. In oktober 2022 nam ik de beslissing op zoek te gaan naar een veilig land om mezelf en mijn dochter te redden”, vertelt ze. Op advies van een vriendin koos Maryna voor Nederland. “Toen we bij de opvang in Alkmaar aankwamen, voelden we ons meteen veilig en vertrouwd”, verwoordt ze haar eerste kennismaking met Nederland. “Later brachten ze ons naar een vaste locatie. Toen werd het eiland Texel onze veilige haven. Dit eiland maakte indruk op me met zijn rustgevende en gelijktijdig majestueuze landschappen. We verbleven daar op een hotelboot. Ik was onder de indruk van de oprechtheid en steun van de lokale bewoners van het eiland. Leraren deden er alles aan om de Oekraïners te helpen integreren. Ik vond nieuw werk, ik vond vrienden, ik begon Nederlands te leren, ik vond gelijkgestemden.”
Via via kwam ze terecht bij Radio Texel, waar ze wekelijks een programma opnam voor mensen uit Oekraïne. De uitzendingen van ‘Radio Oekraïne’ zijn wereldwijd elke zondagavond om acht uur te beluisteren.
Er zijn geen grenzen voor ware liefde
Compleet gezin
In het voorjaar van 2023 nam het lot een nieuwe wending. Met een stralende glimlach vertelt Maryna: “Toen ontmoette ik mijn huidige man uit Sneek. Hij begreep mij, zelfs zonder de Oekraïense taal te kennen.” Ze praatten in het begin vooral veel over hun liefde voor muziek. Haar ogen gaan schitteren als ze vertelt over de Oekraïense muziek. “Die is zo mooi en melodieus.” Mensen in de bibliotheek kijken verrast op als ze vol overgave een stukje voor me zingt. Daarna vervolgt ze: “Er zijn geen grenzen voor ware liefde. Bijna drie maanden geleden zijn mijn dochter en ik verhuisd naar Sneek. Nu heb ik een compleet gezin, waar iedereen elkaar steunt en voor elkaar zorgt. Ja, mijn man en ik hebben verschillende culturen en talen, maar dit vormde voor ons geen barrière. Omdat we deze wereld op dezelfde manier zien, hebben we dezelfde verlangens en waarden.”
Sterk zijn
Dat Maryna haar roots koestert en gelijktijdig aardig ingeburgerd is in Sneek, blijkt later bij een tweede gesprek bij haar thuis. Op de salontafel staan zelfgemaakte Oekraïense en Nederlandse lekkernijen; overal in huis tastbare herinneringen aan Oekraïne en boven de bank foto’s van de gezinsleden. “Mijn zoon heeft een bestaan opgebouwd in Tsjechië”, vertelt ze, wijzend naar een van de foto’s. “Met mijn dochter gaat het nu goed.” Ze toont een aantal sombere foto’s op haar telefoon: “Mijn dochter tekende deze foto’s op de muur in ons huis in Oekraïne. Nu schildert ze andere foto’s; ik hoop dat de vreselijke herinneringen steeds minder in haar geheugen blijven hangen.”
Haar dochter heeft het naar de zin in Sneek en kan zich prima uitdrukken in het Nederlands. Maryna volgde eerst Nederlandse les in de bibliotheek en is nu gestart met les op ROC Firda. Ze heeft kortgeleden werk gevonden en stelt zichzelf voortdurend doelen. “Ik moet bezig zijn; het is niet goed voor mijn dochter, dat ze haar moeder voortdurend in tranen ziet. Vrouwen moeten sterk zijn, het voorbeeld geven aan hun dochters”, licht ze toe.
Mijn hoop is gebaseerd op een onwankelbaar geloof
Kaars van hoop
Nederland is Maryna’s tweede thuisland geworden. “Ik zal dit land en de mensen die in dit land wonen altijd dankbaar zijn. Maar mijn Oekraïense roots - de taal, de cultuur, de geschiedenis en de tradities - blijven voor altijd bij mij. Oekraïne maakt momenteel moeilijke tijden door. De Oekraïners zullen winnen, omdat dit het land van onze voorouders is. Mijn hoop is gebaseerd op een onwankelbaar geloof. Geloof is krachtiger dan de verschrikkelijkste raketten! Als iedereen de duisternis niet vervloekt, maar eenvoudigweg een kaars van hoop aansteekt, kunnen we de wereld ten goede veranderen”, besluit ze haar verhaal.
Radio Texel vanuit Sneek
En wat ‘Radio Oekraïne’ betreft: dat werk is Maryna blijven doen. Het programma wordt vanuit Radio Texel nog steeds elke zondagavond tussen acht en tien uitgezonden. Haar man neemt nu het technische gedeelte van de uitzendingen van het programma voor zijn rekening, zodat Maryna haar radioproject vanuit Sneek kan voortzetten. Als ze bezig zijn met de uitzending, wappert buiten de vlag van het radiostation op Texel.
Maryna Katasonova
