Verzetsman Jan de Rapper krijgt een verdiend monument van kleindochter Yvonne

Sneek - “Jan de Rapper, is een belangrijke schakel in het verzet in Sneek geweest. Samen met Willem Santema en Jan Lever is hij al in 1941 in verzet tegen de Duitsers gegaan. Daarmee vormden zij een van de oudste verzetsgroepen in heel Nederland. ‘Opa Jan’ is daarbij nooit onder de aandacht gekomen. Ik kende mijn opa als oude man met een kale kop. Pas toen ik mij in zijn leven ging verdiepen voor het schrijven van een boekje leerde ik hem ook kennen als jongeman. Toen zag ik opeens tot mijn verbijstering een foto, waarop mijn opa als jongeman stond afgebeeld. Dat betrof een afbeelding van de verzetsgroep Lever, waar opa dus ook op stond. Iedereen wordt altijd genoemd en aangehaald, maar je leest nooit iets over Jan de Rapper. Met als gevolg dat ik me erin vast heb gebeten en besloten heb om een boekje over hem te schrijven. Jan de Rapper verdient gewoon het podium dat hem toekomt!”

Twee oude dozen “Mijn vader is op 1 juni 2018 overleden en wij waren al met opruimen begonnen toen hij ziek was. Hij bleek een gigantische verzamelaar van allemaal ‘troep’ en wij hadden voor zijn overlijden al een sessie gehad. Toen stuitten mijn zus Ingrid en ik op twee dozen waarover we in een ‘split second’ moesten beslissen of we ze zouden houden of wegdoen. Het waren dozen van mijn opa en oma, die mijn vader als langstlevend kind had bewaard. Een doos met spullen en foto’s van de familie hebben we bewaard en in de andere doos zat correspondentie, van wie dat wisten we niet. Die is naar het oud papier gegaan, omdat we niet de tijd namen om het verder uit te zoeken. Twee weken later kwamen wij er via andere familie erachter dat het de correspondentie van opa Jan was. Achteraf vind ik dat heel moeilijk, maar zo is het wel gegaan. Je wilt niet weten wat wij aan spullen te verstouwen hadden en dan neem je een beslissing. Achteraf een verkeerde beslissing, zo bleek. Gelukkig zaten er in de doos die we niet weg hebben gedaan genoeg dingen over opa en oma. Wat mij ‘triggerde’ is dat een heel leven wordt samengevat door een doos. De stukken in die doos hebben waarde gehad. Waarom bewaart iemand dat? Wat voor betekenis zit erachter? Dat was het eerste wat ik uit wilde zoeken. Toen ik tijdens het onderzoek te weten kwam dat opa bijzondere dingen heeft gedaan, heb ik mij er steeds meer in vastgebeten. Ik wilde het levensverhaal van Jan de Rapper op papier hebben. Het is ook een zoektocht naar mezelf, het is een stuk familiegeschiedenis. Mijn vader Marten de Rapper, getrouwd met Dolly Jansen, was een hele zwijgzame man. Er werd bij ons thuis nooit over de oorlog gesproken.”

Duitse typemachine “Ik heb leren typen op een typemachine waarover in de familie het verhaal de ronde doet dat opa Jan hem gestolen had van de Duitsers. Of het waar is, weet ik niet, maar we vonden het altijd een geweldig verhaal. Opa had iets in het verzet gedaan en er was ‘iets met knokploegen’ maar wat, dat wisten we als kinderen ook niet. Wel dat de gezondheid van opa en oma vanaf de jaren vijftig niet zo goed meer was en die slechte gezondheid zou een gevolg zijn geweest van de spanningen die zij in de oorlog hadden gehad.” Yvonne vertelt zonder rem, maar weloverwogen en haalt haar eigen persoonlijke herinneringen aan opa en de familie op. Toen opa Jan de Rapper overleed was Yvonne 19 jaar. Met die persoonlijke herinneringen begint zij ook het boekje over opa Jan de Rapper. “Ik herinner mij een lieve man, een goedlachse en sterke vent. Als kind mocht ik zijn glimmende zwarte veterschoenen met eau de cologne poetsen en hij knuffelde me veel en vaak. Hij rook naar Old Spice en nam na het eten altijd even een muntdropje.” Een ogenschijnlijke ‘gewone Sneker’, die na de oorlog een vrij bekende ondernemer was en samen met zijn vrouw Griet een installatiebedrijf en een winkel in elektronische producten en onderdelen had. Niks bijzonders, een doodnormale man. Als Yvonne de doos van haar opa vindt en de geschiedenis van Jan de Rapper uitpluist, komt ze tot de ontdekking dat haar opa toch niet zo’n gewone man is geweest, hij blijkt een vooraanstaand ‘verzetsman in Sneek’. Die titel dekt de lading van het meer dan boeiende levensverhaal van een man wiens naam op zijn minst op een straatnaambord zou moeten prijken. Achter de schermen wordt daar inmiddels druk aan gewerkt!

Het uitermate leesbare boekje over ‘Jan de Rapper verzetsman in Sneek’ wordt op zaterdagmiddag 9 november in de bibliotheek van Sneek gepresenteerd.

Tekst en foto’s: Henk van der Veer