Een van de hoogtepunten tijdens ‘Sneek 80 jaar vrij’: Canadese 100-jarige oorlogsveteraan Jim Parks bezoekt Sneek
SNEEK - De nu honderdjarige Jim Parks is de laatste nog overgebleven Canadese bevrijder van Friesland. Jim Parks woont in Ontario en is nog heel energiek. Parks komt dit jaar naar Sneek om hier het bevrijdingsfeest mee te vieren en krijgt onder andere op 5 mei een heerlijke Friese lunchmaaltijd aangeboden door de Stichting Sneek 80 Jaar Vrij. Oorlogsveteraan Jim Parks diende in 1940-1945 het Royal Winnipeg Rifles Regiment.
Het is niet de eerste keer dat Jim Parks naar Sneek komt. Drie jaar geleden bezocht hij samen met Canadese bevrijder Art Boon (overleden in 2023) op 4 mei een ceremonie bij het Perth Regiment monument op de gelijknamige rotonde in Sneek. Er werd toen samen met burgemeester Jannewietske de Vries een krans gelegd. Ook in 2015 en 2018 was Jim Parks in Friesland om herdenkingen en vieringen rond 4 en 5 mei mee te maken.
Stichting Canadian Liberators Friesland
De plechtigheden en ceremonies waarbij Canadese oorlogsveteranen bij aanwezig zijn, worden georganiseerd door de Stichting Canadian Liberators Friesland. Bij die officiële momenten worden chocoladerepen, speldjes, Fries/Canadese vlaggetjes en ‘poppies’ (klaprozen) uitgedeeld, net zoals dat in 1945 gebeurde. Bij hun bezoek aan Sneek in 2022 kregen Parks en Boon een blik Sneker drabbelkoeken aangeboden van Jan Kroes. Er waren ook veel jongeren op de plechtigheid afgekomen. Ter gelegenheid van het nieuwe geplande bezoek op 5 mei spreken we alvast met Yme Westra, penningmeester van de stichting Canadian Liberators Friesland.
Yme Westra vertelt: “Wij hebben in 2015 Canadese veteranen gezocht die mede Friesland hebben bevrijd. Dat waren er toen twintig. In 2018 hebben we zes veteranen naar Friesland gehaald in het kader van Culturele Hoofdstad. In 2020 is het op het laatste moment niet doorgegaan vanwege corona. In 2022 waren Jim Parks en Art Boon nog in staat naar Friesland te komen. In 2023 zouden beide heren weer komen maar kwam Art Boon in maart van dat jaar te overlijden. Jim Parks van de Royal Winnipeg Rifles is de ‘last man standing’. Honderd jaar! We hebben dit jaar Jim Parks en familie op bezoek, en ook familieleden van al overleden veteranen. Patricia Wile komt ook mee, dat is de vrouw van Paul Wile. Patricia is 86 jaar. Paul Wile is in 2021 overleden.”
Keep them Rolling
Bert Koopmans, met Kees Poiesz, Age Bootsma, Dick Overeem en Renate Dümmer deel uitmakend van het bestuur Stichting Sneek 80 Jaar Vrij, reageert enthousiast over de komst van de hoogbejaarde Canadese veteraan. Koopmans: “In 2020, toen wij al actief waren voor Sneek 75 Jaar Vrijheid, zijn hele goede contacten opgebouwd met Keep them Rolling. Die vereniging stelt zich als doel militaire vaar-, voer-, en vliegtuigen uit de Tweede Wereldoorlog te restaureren en te onderhouden. Een van de mensen van Keep them Rolling is Jelmer van der Linden. Dat kwam Yme Westra een paar weken geleden ter ore en die vertelde toen aan het bestuur van Keep them Rolling dat de Stichting Canadian Liberators bezig was om Jim Parks op 5 mei mee te nemen naar een bijzondere stad. Ze waren het meteen eens dat het Sneek moest worden. We hebben daar toen op ingehaakt en gezegd: ‘Van harte welkom en we zullen Jim Park met alle egards ontvangen.”
Het verhaal van Jim Parks in het kort
Van Yme Westra horen wij hoe Jim Parks het tachtig jaar geleden allemaal ervaren heeft. Westra; “De overtocht in 1944 was geen pretje. Jim Parks maakte deel uit van the Royal Winnipeg Rifles. Hij loog destijds over zijn leeftijd om in het leger te kunnen dienen. De veelal jonge soldaten zaten opeengepakt in schepen. Zwijgend tot het uiterste gespannen, de meesten met een sigaret in de mondhoek. Ze waren vlak voor het vertrek gebriefd. ‘Vandaag is de dag der dagen. Doe je plicht. Dit is geen oefening’. Toen de eenheden in de landingsvoertuigen stapten en richting de branding van Juno Beach voeren, kregen ze een onophoudelijke Duitse kogelregen over zich. De projectielen tikten ritmisch op het metaal van de amfibievoertuigen, andere kogels scheerden als steentjes over het water. Het was ‘pretty nasty weather’, stormachtig zelfs. Net als andere soldaten sleepte Parks gewonde en gedode buddy’s over het strand. Hij beleefde alles in een roes. ‘Ik deed dingen zonder na te denken’, vertelde hij. ‘Je wilt zelf blijven leven, maar om je heen drijven je makkers in zee. Sommigen dobberden nog en fluisterden om hulp. Toen ik een van hen vasthield, stierf hij.’ Na de stranden van Normandië, België en het oosten van Nederland, kwam Jim Parks in Friesland terecht.”
Hoe ziet het programma op 5 mei rond Jim Parks eruit?
Bert Koopmans legt uit hoe het programma op 5 mei eruit ziet rond de honderdjarige oorlogsveteraan. “We zullen dan een lunch organiseren voor Jim Parks en de mensen van de Canadian Liberators. Het zal allemaal heel kleinschalig zijn, gezien de hoge leeftijd van Parks. Daar omheen laten we deze veteraan een aantal passende activiteiten zien die wij in Sneek organiseren.
’s Morgens om kwart voor twaalf ontvangen wij Jim Parks in het Oosterkoor van de Martinikerk. Daar staat een mooi opgedekte tafel voor het gezelschap klaar, waar we een Friese lunchmaaltijd serveren. Locoburgemeester Marianne Poelman zal hierbij namens het gemeentebestuur aanwezig zijn met onze voorzitter Kees Poiesz. Om half één komt Keep them Rolling over de Oude Koemarkt aangereden en kan Parks het schouwspel bewonderen. Rond de klok van één uur komt de Bevrijdingsvlam binnen die aan Jim Parks wordt overhandigd. Parks zal op zijn beurt de Bevrijdingsvlam dan weer doorgeven aan de locoburgemeester. Dat gebeurt allemaal op het Oud Kerkhof rond het oorlogsmonument. Misschien lukt het ook nog Parks ‘een ‘loop’ van de die dag te houden taptoe mee te laten maken.”
Kers op de taart
Tijdens de samenkomst zal er ook nog een bijzondere activiteit zijn, die het bestuur van Stichting Sneek 80 Jaar Vrij en de gemeente Súdwest-Fryslân nu nog even geheim willen houden. Het stichtingsbestuur is hoe dan ook zeer vereerd dat de laatst in leven zijnde Canadese bevrijder van Friesland juist Sneek heeft uitgekozen om aanwezig te zijn op 5 mei. Koopmans noemt het toepasselijk “the cherry on the cake”, de kers op de taart,
Gedenksteen voor zes Canadese militairen
In Sneek is, bij het Oorlogsmonument op het Oud Kerkhof, een gedenksteen aangebracht ter nagedachtenis aan de zes Canadese militairen die bij de bevrijding van Sneek en omgeving zijn gesneuveld. Oorspronkelijk was de gedenksteen, vervaardigd van Franse kalksteen, gemetseld aan de oostgevel van de Martinikerk.
De zes militairen (H.H. Pennell, W.L. Jackson, A. Cockburn, G.W. Ouderkirk, S.W. White en FR. R. Shepherd) maakten deel uit van het regiment The Queen’s Own Rifles of Canada. Zij sneuvelden op 15 en 16 april 1945 tijdens krijgshandelingen in de omgeving van het dorp Wons, bij de Afsluitdijk. De compagnie waarvan de militairen deel uitmaakten hielp bij het tegenhouden van Duitse troepen die vanuit Noord-Holland via de Afsluitdijk naar Friesland optrokken. Dankzij het optreden van de Canadese strijders is voorkomen dat er straatgevechten in de stad Sneek plaatsvonden. Op 17 april 1945 werden de gesneuvelden begraven op de Algemene Begraafplaats in Sneek en op 25 maart 1946 herbegraven op het Canadese Ereveld te Holten in de provincie Overijssel.
Herdenkingsboom en Monument Perth Regiment
In Sneek zijn nóg twee plaatsen waar de Canadese bevrijders herdacht worden. Op 15 april 1946 werd door de toenmalige buurtvereniging Maple Leaf een esdoorn geplant. Om de boom is een sierhekwerk geplaatst, vervaardigd door leerlingen van de Ambachtsschool. Aan de Kanadezenstrjitte in de Zwettewijk staat het Perth Regiment Monument. Het Perth Regiment arriveerde op 1 juni 1945 in Sneek en hun verblijf duurde tot eind november 1945. Het monument staat symbool voor de bijzondere band tussen Sneek en de Canadezen.
Tekst: Henk van der Veer
Foto’s: Jan Sjoerd Geertsma
