Kinderen en volwassenen op ‘oorlogs(fiets)pad’ door Oosthem en Nijezijl

De filmprent ‘Se hawwe it meimakke’ dateert uit 1995 - 50 jaar na de Bevrijding – en bevat interviews door Greetje Hemstra met oudere dorpsgenoten over hun spannende oorlogsbelevenissen. Geen van hen leeft overigens inmiddels meer. Pieter Koot, nu gepensioneerd architect, stond toen achter de camera. Hij vond het document terug op zolder en besloot het te laten digitaliseren – én in een nog aantrekkelijker jasje te steken. Van die taak hebben de filmgroep van de Vereniging Historisch Sneek (VHS) en de Sneker videoclub Windjammer zich meer dan goed gekweten…

Her-première op 3 mei

Het eindresultaat, een onvervalste her-première, is zaterdag 3 mei te bewonderen in dorpshuis It Himsterhûs. Aanvang 19.30 uur. De amateurfilmmakers van destijds, Hemstra en Koot, zijn dan ook present. Na de 30 minuten durende film is er een oorlogskennisquiz voor koppeltjes van elk een jong en ouder iemand. Bijvoorbeeld: een pake met kleinkind, een oud-tante en haar nichtje, een oudere en jongere buurman/-vrouw.

Jeugd op oorlogspad

Misschien weten de kinderen dan nog wel ‘t vaakst het goede antwoord te geven. Want zij gaan immers zondag 13 april al op ‘oorlogspad’. Vijf en twintig jongens en meisjes van 8 tot en met 15 jaar fietsen, in groepjes langs de locaties zoals die in de film voorkomen. Er zijn ook groepjes met 16+ deelnemers. Tijdens de puzzeltocht zien ze waar in de boerderij de onderduikers zaten, zijn ze klokkenluider op uitkijk in de kerktoren, staan ze in de oude melkfabriek en gaan langs bij de bakker. Ze komen Duitse soldaten en een koerier tegen en staan ze bij de brug in Nijezijl waar verteld wordt over de opzettelijke ontsporing van de locomotief in 1944. Met de kop in de plomp!

Vliegtuigcrash in 1943

Ook staan kinderen en volwassenen letterlijk stil bij de plek aan de rand van Easthim waar in 1943 een Duits jachtvliegtuig in dichte mist een noodlanding maakte. Dat ging niet zo goed.

Het dorp schrok zich rot van de harde klap. Easthimmers hebben op een ladder de ernstige gewonde soldaat weggevoerd. Kort daarop hebben Duitse hospikken de vliegenier afgevoerd. Het vliegtuigwrak is na een paar dagen opgeruimd. Er is geen letter van in de krant verscheen, daardoor belandde de crash in het vergeetboek.

In oorlogsdocumenten is er moeilijk iets van terug te vinden, vooral doordat daarin Folsgeare abusievelijk als plaats van ongeluk staat vermeld.

Wat blijkt: de piloot, ene Herbert Dehrmann, werd opgelapt in het Leeuwarder Bonifatius Ziekenhuis, maar zou de oorlog niet overleven. In 1944 boorde zijn vleugellam geraakte Messerschmitt zich met hem achter de stuurknuppel hard in Franse bodem…